|
sMq hrcMd isMG lONgovfl dy
Drm-XuwD morcy qoN hux qk pMjfb kyNdr leI iek vMgfr bx ky KVHf
hoieaf hY| pfxIaF dI TIk vMz, cMzIgVH dI pRfpqI aqy afnMdpur sfihb
dy mqy anusfr vMz ipCoN pYdf hoey Dn dI sFvI vMz, iksfnI leI inaF
aqy smuwcI iswK pRDfn pMjfbI kOmIaq leI BfrqI pRbMD ivc mfxXog QF
hfsl krn leI CyVy sLFqmeI sMGrsL df ajy qk kyNdr pfs koeI qrksLIl
hwl nhIN| jo hwl sMq lONgovfl nfl kIqy smJOqy vjoN ilKqbwD kIqf igaf
Aus ƒ hirafxy vwloN ivroD krvf ky AuNj Kwty ivc puaf idwqf igaf|
pMjfb dI kOmIaq, ijs dI
lIzrisLp, bhuqy ihMdU vrg dy afpxy swiBafcfr qoN muwkrn aqy afpxy
afriQk ihwqF kfrn kyNdrI sLfsk vrg nfl juVn krky iswKF kol rih geI
hY, ieh mihsUs krdI hY ik ieiqhfsk qOr ’qy ieh iek invyklf swc hY|
ies df ivcfrDfrk, swiBafcfrk aqy smfijk pRbMD aqy Bfrq dy qury af
rhy ieiqhfs ivc iek aMqr hY, iek aijhf Prk jo iswK-pRDfn pMjfbI
kOmIaq ƒ iek vwKrf cirwqr idMdf hY, ijs df afDfr jfgIrdfrI pRbMD
ivcoN Aupjy hox dy bfvjUd jfgIrdfrI nhIN| jy koeI ivcfrDfrk sMgTn
afpxy isrjnhfrF dI dUr-drsLqf kfrn jnm dyx vfly pRbMD ƒ twp skdf hY
qF iswK ivcfrDfrf iek aijhf sMgTn hY|
jfgIrdfrI afriQkqf aqy ies
dy Aup-sMgTnF ƒ qoVn dI pRikiraf ivcoN brfbrI, mnuwKvfdI aqy sB
ieMdrIaF ƒ pRPuwlq krn vflf iek sLfierfnf supnf sfkfr krn dI sLkqI
jgfAux vfly gurU sfihbfn dy dUr-drsLI mfzl ny bfxI aqy nvyN smfijk
sMgTn rfhIN pMjfb ivc iek nvyN iensfn dI rcnf kIqI hY| ies ƒ 'iswK'
kho jF kuJ hor pr ieh hkIkq hY| ieh iensfn brqfnvI sfmrfj dI qoV-BMn
aqy vMz qoN ipCoN AuWBry pUMjIvfd dy hr ivlwKx sMgTn ƒ pwDr krn vfly
vqIry dy bfvjUd ijAuNdf hY|
keI hor swiBafcfr aqy smfijk
iekfeIaF ijLMdgI dy ivkfs inXmF nfl juVIaF hox kfrn ieiqhfs ivc
aimwt huMdIaF hn| mnuwK dy ieiqhfs ivc, iswK aqy mfrksI sosLilst, do
aijhy sMgTn hn jo nvIaF siQqIaF anusfr ivgs skdy hn pr ieh nfsL nhIN
kIqy jf skdy| sMKyp ivc iswK drsLn aqy sMgTn ijLMdgI dy ivsmfd aqy
suMdrqf dy anuBv qoN afrMB huMdy hn aqy ienHF dI ijLMdgI ivc BrpUr
ivafpkqf ilafAux dy mnorQ nfl juVy hoey hn| ieh mnorQ iks iksm dI
afriQkqf nfl iswD ho skdf hY, ies df pUrn Kfkf nf AudoN bxfieaf jf
skdf sI aqy nf hI sMBv sI pr ies df muwZ jLrUr bMinHaf igaf| sMgq,
srbwq Kflsf, vMz ky Ckx afid dy sMklpF nfl|
pr ivsLysL qOr ’qy smJx
vflI gwl ieh hY ik iswK drsLn aqy sMgTn df lKsL mnuwK dI BrpUrqf hY
aqy iksy dy rfh ivc rukfvt bxn vfly jLflm sLfsk gRohF df nfs krnf
ies lKsL ivc sLfml hY| BrpUrqf qk phuMcx leI jo ivroD afAuNdy hn
AunHF ƒ htfAuxf iswK mfrg dI vcnbwDqf hY|
iswK aiBafs ivc hr Aus jmfq
ƒ soDx leI sMmqI mOjUd hY jo mnuwK dI srb-pwKI BrpUrqf leI rukfvt
bxy, BfvyN Auh jmfq iswKF ivcoN hI ikAuN nf hovy| iswK leI jIvn dy
pUry ivkfs aqy ies dy “hukm” jF kfƒn anusfr cwlxf aqy bdlxf lfjLmI
hY|
jIvn dy muwZly ivsmfd,
suMdrqf aqy BrpUrqf nfl Eq-poq aqy jIvn dy ivkfs inXmF nfl cwlx vflf
iswK-aiBafs, mfkrsI drsLn aqy ies dy aiBafs nfl sFJ rwKdf hY sgoN
ijLMdgI dI buinafdI KUbsUrqI aqy ies df rsvMq anuBv iswK aiBafs ivc
vzyrf hY|
iswK aiBafs ivc vwzf gOrv
afnMd jF rs df hY| pwCmI arQF vfly ‘Drm’ jF ‘iQAusOPI’ df nhIN| ies
ivcoN koeI qrk vflI ‘iQaflojI’ jF afnMd aqy suMdrqf nfloN tuwty hoey
iksy rwb aqy ivsLv jF mnuwK dy sbMD bfry koeI 'qrksLIl' pRbMD lwBxf,
iswK aiBafs nfl anrQ krnf hY| iswK “ibbyk” pwCmI “qrk” nhIN|
ivsmfd, afnMd, suMdrqf aqy
ies ƒ jIvn ivcoN ivafpk bxfAux vfly muwlF aqy AunHF ihwq sMGrsL leI
vcnbwD hoxf hr iswK df cyqn bysLwk nf hovy pr avcyqn jLrUr hY| ieh
KmIr nfl juiVaf hoieaf hY jo mnuwK dy qOr 'qy nf brdfsLq hox vflIaF
siQqIaF ivcoN lfvy vFg Puwtdf hY| jy iek ivgV cuwky jF afpxy ihwqF
kfrn suwk rhy iek Coty ijhy iswK vrg df ieh acyq ihwsf mfiraf vI
jfvy qF Ausy aDogq-vrg dy agly poc ivc ieh iPr jfg pYNdf hY| kfrx
ieiqhfs, gurbfxI aqy Auh mirXfdfvF hn jo vkqI pRBfv dy bfvjUd inrMqr
hn|
hux pRsLn ieh hY ies iswK
aiBafsI nfl jo pMjfb dy aqy ies qoN vI vwD Bfrq dy ieiqhfs df iek
invyklf sMXog hY, ikvyN vriqaf jfvy? iek rfh qF ieh hY ik ies ƒ
BfrqI ieiqhfs dI iewk ivlwKx pRfpqI mMinaf jfvy| ies dy swiBafcfr,
BfsLf aqy hor sbMiDq sMgTnF ƒ iek rfsLtrI hkIkq mMn ky awgy qoiraf
jfvy| afriQk ivkfs dy sfvF nf hox kfrn jo ivgfV afey hn, AunHF ƒ TIk
kIqf jfvy| pMjfb dI vDyry krky mwD-vrgI aqy mhfjLnI ihMdU vsoN ƒ
kyNdrI pUMjIvfd nfl pUrI qrHF juVn aqy iswK-pRDfn pMjfbI swiBafcfr
nfl bygfngI vfly pfisEN moiVaf jfvy| dUjf rfh hY iswK aiBafs aqy ies
dy afgRhux ƒ iek ivgfV mMnxf aqy ieh Dfrnf bnfAuxI ik jfgIrdfrI
ivcfrDfrf nfl juVI iPrkfpRsqI hY| ieh iek asvsQ jƒn hY ijs ƒ dbfAuxf
cfhIdf hY| POj, puils jF hor sKLq sfDn vrq ky ies “smfj ivroDI” aqy
“dysL DrohI” sLkqI qoN mukq hoxf cfhIdf hY| ies leI jy aYmrjYNsI lf
ky sB muwZly mnuwKI aiDkfr Kqm vI krny pYNdy hn qF ieh sB kuJ jfiejL
hY|
Bfrq dy kyNdrI sLfsk vrg ny
iswK aiBafs nfl vrqx leI dUjf rfh apxfieaf hY| ieh smJxoN asmrwQf
idKfeI hY ik jUJ rhy iswK nOjuafn Dfrimk kwtVqf jF mUlvfd dy jƒn
ivcoN nhIN pYdf hoey| Auh iek rsvfdI pRMprf ivcoN AuBiraf Aus
vfqfvrx dy ivruwD iek pRqIkrm hY ijs ivc ivlwKx swiBafcfrk iekfeIaF
dy ivrsy dI sMBfl aqy agyry ivkfs leI koeI ivDfn nhIN bx sikaf|
kyNdrI sLfsk gRoh dy lotU vqIry kfrn dysL ivc Aupj irhf Dn kyvl ieko
jmfq aqy Aus dy shfiekF dIaF jybF ivc pY irhf hY| ieh sLihrF qk sImq
jF sLihrI jIvn dI pRDfn jmfq dy muwlF nfl ijAUx vflf lotU vrg ipMzF
dI CotI iksfnI aqy kfimaF ƒ grIb aqy anpVH rwKx dIaF XojvfnF ivc
ruiJaf hoieaf hY| Gwto-Gwt ies vrg dIaF XojvfnF df nqIjf ieh jLrUrI
inkl irhf hY|
iswK nOjvfnF df muhfvrf
Dfrimk hY, ies ivc sLwk nhIN| Auh iek tyk vwl cly gey hn ikAuNik
pMjfb ivc Kwby pwK dI snfqnI isafsq ny vI iswK aiBafs pRqI kyNdr
sLfsk vrg nfloN ibhqr smJ nhIN idKfeI| pr ies muhfvry qoN ienHF
nOjvfnF dy mMqvF aqy mn bfry Dfrnf bxfAuxI jfiejL nhIN|
pr AunHF leI gMBIr ho ky
smJx vflI gwl ieh hY ik kyNdrI pMUjIvfd vloN sQfipq kIqy jf rhy
axsfvy aqy vwK-vwK swiBafcfrF ƒ dbfAux leI sQfipq kIqy jf rhy lotU
pRbMD ivruwD lVfeI kyvl AunHF sB dbfey jf rhy lokF dI shfieqf nfl hI
ijwqI jf skdI hY jo cyqMn aqy nvyN sfvyN aqy lokqMqrI smfj leI
vcnbwD hn| spwsLt hI ieh Auh lokqMqrI kRFqIkfrI gruwp hn ijnHF dI
hsqI ies vyly hr rfj ivc kfiem hY|
pr ieh inqfrf krn dI loV hY
ik juJfrU nOjvfnF aqy AunHF sB juJfrU jQybMdIaF pRqI, jo bfkI pRFqF
ivc ikRafvMq hn, BfrqI sLfskF df vqIrf dbfAux vflf jF dmnkfrI hI
ikAuN irhf hY? ikAuN hux qwk afriQkqf ivc loVINdIaF qbdIlIaF aqy
vwK-vwK swiBafcfrF dy ivkfs aqy arQcfry nfl sbMDq koeI drsLn nhIN
sfhmxy ilaFdf jf sikaf? ieh Audm krn dI QF sgoN kfly kfƒn aqy
PfsIvfd vqIrf hI apxfey gey hn|
pMjfb dI iswK pRDfn kOmIaq
aqy ies ƒ afriQk aqy swiBafcfrk qOr 'qy ivgfVn ivruwD AuWTy iswK
nOjvfnF dy pRqIkrm pRqI kyNdrI sLfskF dy kyvl dmnkfrI vqIrf apnfAux
qoN ieh icMqf huMdI hY ik ijs BfrqI swiBafcfr bfry jvfhr lfl nihrU
aqy hmfXUM kbIr ijhy rfjnIqk aqy socvfn ieh kihMdy Qwkdy nhIN sn ik
ieh “anykqf ivc eykqf” hY Auh soc ikQy alop ho geI?
swc ieh hY ik jo mhfjn vrg
aqy Aus dy shfiek jgIrU aMsL Bfrq Auqy rfj kr rhy hn Auh Aus BfrqI
swiBaqf ƒ, ijs dy nihrU, hmfXUM kbIr aqy mOlfnf afjLfd dIvfny sn,
smJdy nhIN, sgoN Aus nfloN tuwty hoey hn| AunHF dy sfhmxy ivkisq
pwCmI pUMjIvfd df Auh pUMjI vDfAux aqy inwqf-pRqI vrqx vflIaF cIjLF
dy Auqpfdn Auqy aDfirq ivkfs mfzl hY| Aus ivc mfx vflI sih-hoNd,
swiBafcfrk ivkfs, sUKm ibrqIaF df PYlfE afid sLfml nhIN hn| aijhf
ivrwkq pUMjIvfd vMz qoN ipCoN AuWBr rhy BfrqI smfj ƒ aDogqI vwl
iljfx dI sMBfvnf rwKdf hY| Aus punr-jnm vwl nhIN ijs df vfadf
afjLfdI ny idwqf sI|
swiBafcfrk iekfeIaF df mfx,
afriQk ivkfs, pUMjI dI TIk vMz, sUKm ibrqIaF df PYlfE, ieh nvIaF
siQqIaF ivc ikvyN iekwTy cwl skdy hn? ies leI pUMjIvfd qoN kI iswKxf
hY aqy smfjvfd qoN kI? BfrqI ivrsy qoN kI lYxf hY? ies dy Auqr BfrqI
smfj ny lwBxy hn| toienbI dy sLbdF ivc ieh iek “vMgfr aqy AuWqr” dI
pYrfzfeIm hY| hr jIvMq siBaqf nvIaF vMgfrF ƒ kbUldI hY aqy Aus dy
Xog AuWqr lwBdI hY| jdoN ieh pRikiraf smfpq ho jfvy qF siBaqf
KyrUM-KyrUM hox lwgdI hY|
ikAuNik bVI dyr qk Bfrq dI
jgIrU Auqpfdn pRbMD vflI swiBaqf ny afpxy aMqrIv ivgfVF kfrn ieh
AuWqr lwBxy iek nukqy Auqy af ky bMd kr idwqy, ies leI ieslfm aqy
pwCmI sfmrfj ny ies ƒ hrf idwqf| pMj sO sfl dy DuMdlypx aqy pwCmI
sfmrfj nfl Gol qoN ipCoN afjLfdI afeI qF ieh sMBfvnf bxI ik muV
nvIaF vMgfrF muqfbk AuWqr lwBy jfxgy| rUs aqy cIn vFg BfrqI swiBaqf
df nvF jnm hovygf ijs nfl Bfrq dy anykF swiBafcfr afpxf mUMh muhFdrf
GVngy aqy nvI siQqI anusfr swjry sMgTn bxngy| pr ijs gMBIr drsLn
nvyN arQcfry aqy nvIN swiBafcfrk ivAuNqbMdI ny jnm lYxf sI, Auh sfzy
sLfsk vrg dy ivrwkq ivkfs mfzl kfrn nf vfpr skI|
ies sdI dy sLurU ivc “pwCm
df pqn” pusqk dy krqf spYNglr ny ieh afiKaf sI ik swiBaqf jF
swiBafcfr iek Puwl vFg hY, ies dI afpxI mihk aqy husn hY pr ieh
afpxI Aumr Bog ky ibns jFdI hY| ies dy aMiqm pihr ivc isrjnfqmk soc
jF tOienbI dy Auprokq muhfvry ivc “vMgfr” kbUlx aqy “Auqr” lwBx vflI
isrjnfqmk Gwt-igxqI Kqm ho jFdI hY| jgIrU jug qoN ipCoN ijs nvIN
swiBaqf df muwZ Bfrq dI afjLfdI ny bMinHaf sI Auh ivkfs dI QF KVoq
jF smwisaf-gRihx vwl muV rhI hY- sfzy sLfsk vrg dy ivrwkq sfzy lotU
pUMjIvfdI ivkfs mfzl kfrx| jo isrjnfqmk soc aqy lIzrisLp dyx vflI
aqy lok BfvnfvF dI pRqIinwD Gwt-igxqI pYdf hoxI cfhIdI sI-Auh nhIN
hoeI|
pMjfb dI iswK-pRDfn pMjfbI
kOmIaq dIaF smwisafvF ƒ hwl krn dI QF apRysLn bilAU stfr krnf jF
drbfr sfihb ƒ Gyr ky juJfrU iswK nOjvfnF ƒ Kqm krnf lokqMqrI ZMg
nhIN| ieh PfsLIvfdI hY| hwl lwBx df arQ hY, arQcfry ivc qbdIlIaF
ilafAuxf, Xog pUMjI lfAux nfl nvIaF ikwqf sMBfvnfvF vDfAuxf, mfx aqy
sih-hoNd vflf bhu-rfsLtrI aqy bhu-swiBafcfrk sMgTn Ausfr ky nvIN
pIVHI ƒ nfl lfAuxf| jy hux df sLfsk vrg ieh krnoN asmrQ rihMdf hY,
qF ijvyN vfpr irhf hY, BfrqI smfj BIsLx ivroDF aqy aDogqI vwl jfvygf,
eynI dyr qoN AuzIky jf rhy punr-jnm vwl nhIN| ies aDogqI ƒ TwlH
pfAux leI lokqMqrI kRFqI ƒ roikaf nhIN jf skdf BfvyN Aus leI kuJ dyr
hI lwgy|
******************
|