Kflsf pMQ nUM sfjx df mnorQ

kFz - 4

lyKk - bfbf blvIr isMG sMDU

 

iswKI dy ijs bUty, qy bfg prvfr nUM, gurU sfihbfn, aqy Kflsf pMQ dy puriKaF sLhIdF ny, smyN-smyN Auwpr GflxfvF Gfl ky, aqy lwKF hI isMGF isMGxIaF qy BucMgIaF BuJMgxF ny, afpxy lhU nfl isMj-isMj ky pfl rwiKaf hY, awj Auh iswKI df bUtf, ihMdU sfmrfj dy DFVvIN hmilaF, jbr aqy ainaF dy JwKVF, aqy mfrU ierfidaF, qy AusdIaF qbfh kuMn nIqIaF dI lpyt ivc afieaf hoieaf hY, aYsI hflq ivc jLrf gMBIrqf nfl soco Kflsf jI, ik qusF hux, iswKI dy ies bUty nUM ihMdU sfmrfj dy hwQO ikvyN bcfAuxF hY, aqy surwiKaq rwKxf hY?

 

Kflsf jI, ieh gwl TIk hY, ik qusI aksr, dUr drfjL qwk PYly hoey Gxy jMglF, aqy kMizafly JfVF bUtF nfl Bry hoey, sunsfn qy pur Kqr, bIafbfn ielfikaF nUM, swpF dIaF isrIaF imwD-imwD ky qy BfrI Kqry muwl lY-lY ky, AupjfAu bnfAux aqy afbfd krn pwKO bVy hI  isrVI qy kfmXfb iswD huMdy ho. pr Kflsf jI, qusI awj, ies gwl nUM ax-goilaF ikAU krI bYTy ho, ik jy ikwDry ihMdU sfmrfj, iswKI dy bUty aqy iswK Drm, qy iswKI jIvn dI PulvfVI nUM, AujfV aqy vIrfn krn pwKO, sPl ho igaf, qF iPr aYsI dsLf ivwc, quhfzIaF, jLmInF jLfiedfdF df kI mqlb, qy kI muwl rih jfdF hY? aYsI hflq ivwc, iPr iswK isDFq dy afdrsLF AudysLF KflsfeI tIicaF insLfinaF, aqy Kflsf pMQ’ dy sfjy jfx dy mnorQ dI kI aihmIaq aQvf mhwqqf rih jFdI hY? Kflsf jI, quhfzf jmFdrU dusLmx ihMdU sfmrfj ijwQy qwk df cflfk, qy mwkfr hY, AuwQy vwzf aikRqGx, ivsLvfsLGfqk qy mikf pRsq vI hY. bfhmxI jLihnIaq df DfrnI qy JMzf ibrdfr ihMdU sfmrfj, loV pYx smy, afp nUM Bfrq df muhfiPjL, pihrydfr qy isrlwQ sUrmf kih kih ky, aqy anyk pRkfr dIaF PlfhuxIaF dy dy ky, aqy afp dIaF vizafeIaF qy gux gfien kr kr ky, quhfzIaF KflsfeI sLkqIaF qy rwb rUp BfvnfvF nUM KUb brqdf rihMdf hY. pr ies sB kuwJ dy bfvjUd, Aus ny quhfzy sInyL ivwc Auqfrn leI, afpxI bgl ivwc, jo rfm-rfm dy nFm dI afV ivwc, aihsfn PLrfmosLI qy ivsLvfsLGfq dI CurI lkukf ky rwKI hoeI hY, AusnUM afpxy hwQO kdI vI nhI Cwzdf.

 

Kflsf jI, jLrf iews gwl Auwpr zUMGy mn nfl ivcfr krn dI Kycl kro, ik ihMdU smfjL qy ihMdU sfmrfjL dy JMzf ibrdfr sLfsLkF hfkmF ny, 1947 qO lY ky hux qwk, afp dI kI gq, aQvf dsLf bxf ky rwK idwqI hY?

 

iews gwl vwl iDafn idAu Kflsf jI, ik ies smy, iehnF DfVvIaF, lutyiraF qy idRMdf sIrq mnUM vfdIaF ny, anyk prkfr dy iGnfAuxy qy sfjsLI hribaF vsIilaF dI vrqo krky, quhfzy komI ivrsy, quhfzy ienklfbI qy jIvn bKLsL isDFq, auhfzy sLfndfr ieiqhfs, quhfzy komI ibrd aQvf qsLwKs, aqy quhfzI komI eykqf dy qyjwsvI pRBfv nUM, kutl nIqIaF qy KUnIN kfrvfeIaF dIaF iBafnk mfrF mfr ky, ikws hwd qwk vfV Cwizaf hY.

 

Kflsf jI, ies gwl nUM vI smJx dI koisLsL kro, ik iswK dusLmx ihMdU sLfskF-hfkmF dy, quhfzy pivwqr ieiqhfsk gurDfmF, iswKI srUp dI ivlwKxqf, quhfzI afjLfd komI hsqI, KflsfeI boilaF jYkfiraF dy mhwqv, iswKF dy mnobl bfhUbl dy jlvy, pMjfb dI mF bolI pMjfbI qy gurmuwKI ilwpI dy PYlfAu, pMjfb dy smUH sLkqI sroqF qy afrQk soimaF dy mUl afDfr aqy quhfzy qrwkI dy ivkfs  dy sfDnF vsIilaF bfry ierfdy kI nyN?

 

iswK dusLmx ihMdU sfmrfjL nyL qF, iswK kom pfsO, sYnk sLkqI df afDfr aqy Kyz mYdfnF dIaF roxkF df mMbf vI Koh ilaf hY. aYsI hflq ivwc, quhfzy rosLx qy surwiKaq vrqmfn qy musqkibl dIaF, kI sMBfvnfvF qy afsF AumIdF rih jFdIaF nyN.

 

Kflsf jI, quhfzy dusLmx nyN qF afp pfsO, Auwc ivwidaf qy igafn-ivigafn aqy nvIN tYknoljI dy Kyqr ivwc cuMgIaF qy AuVfnF Brn dy moky vI Koh rwKy nyN. Kflsf jI, jLykr qusI ajLy vI Kflsf pMQ dy sfjLy jfx dy mnorQ dI pUrqI Kfqr, guru goibMd isMG jI dy sMklpF qy AudysLF dI rosLnI ivwc; mn, bc, qy krm pwKO, blbFn qy rosLn idmfg lIzrisLp dI agvfeI hyT, Kfilsqfn dI mMijLl vwl, lfmvwD rUp ivwc, cfly nF pfey qF iPr qusI Kud hI soco, ik mnUM dIaF sMnqfnF dy jUly hyT, quhfzf nyVy BivwK ivwc, kI hsLr nsLr ho ik rih jfvygf? Xfd rwKo Kflsf jI, ik ijLMny icr qwk, ihMdU sfmrfj dI gulfmI df qok, iswK kom dy glL ivwc ltkdf rhygf, Aus smy qwk iswK kom dI JOlI, afey idn anyk pRkfr dy sMqfpF, duwKiVaF, musIbqF qy sMktF nfl BrdI rhygI, aqy iswKI dI PulvfVI df AujfVf, by qhfsLf rUp ivwc huMdf rhygf.

 

hux qF, ihMdU sfmrfj dIaF, psfrvfdI nIqIaF qy srgrmIaF dy kfrn, pUrbI pMjfb Auwpr, jo ies smy iswKI leI, iewko iewk shfrf hY, nMg dy Gtf top bdl vI mMzlf rhy nyN. jy ikwDry kwl nUM, ihMdU sfmrfjL nyN, Kflsf pMQ dI, ies jIvn bKsL srjLmIn nUM jMg df aKfVf bxf idwqf, qF socO Kflsf jI, ik Aus hflq ivwc iPr ikwDr nUM jfAugy? qy ikwQy pnfh Bfldy iProgy? jLykr qusI iewk vfr iPr AuwjV puwjV gey, qF Auws hflq ivwc iPr afp leI, keI idhfikaF qwk, pYrF isr KloxF musLikl ho jfvygf. kI iPr aYsI dsLf ivwc, Auh ihMdU sfmfjL qy ihMdU sfmrfjL, afp nUM smuwcy mn nfl gly lgfAux leI iqafr hovygf, ijwsdy hwQ jUn 84 dy GwlUGfry qy nvMbr 84 dy KUnI sfky dorfn, afp dy lhU nfl gVuwc hoey pey nyN, aqy ijsdIaF vrfsLF afp dy Kun nfl ilwbVIaF peIaF nyL. ies leI Kflsf jI, awj afp nUM, dunIaF Be aMdr ieh afvfjL phuMcfAuxI hovygI, ik iswK afpxI srjLmIn Auwpr jMg nhI cfhuMdy, jdO ik Bfrq dI psfrvfdI srkfr dy sLfsLk hfkm, ies nUM jMg df aKfVf bxf ky, iswKF nUM AujfVn qy qbfh krn df ierfdf DfrI bYTy nyN.

 

Kflsf jI, jykr ihMdU sfmrfjL, afp dI srjLmIn nUM iPr vI, jMg df aKfVf bnfaux qO bfjL nhI afAuNdf. qF iPr Aus hflq ivwc, iews vfr iesdI bFdr sYnF dIaF, iswK dusLmx DfVF  qy kqIVF nUM srhdF Auwpr dhIN, lwsI, mwKx, prFAuiTaF qy vwK vwK qrF dy pkvfnF –pdfrQF, aqy hor AuqsLfh jnk shUlqF qy sihXogI gqIivDIaF nfl iblkul nhI invfjnF hovygf. sgO AuhnF dy mUhF ivwc bldy sVdy hoey coa dyxy hoxgy. iswK ieiqhfs iews gwl df gvfh hY Kflsf jI, ik qusI jdO hI, iewk muWT rUp ivwc jQybMd ho ky, komI lihr dy rUp ivwc, afpxIaF dusLmx iDrF-qfkqF dy mukfbly, mYdfn ivwc Auwqr pYNdy ho , qF iPr Aus smy, ajLIm ijwqF, quhfzf nsIbf bx jFdIaF nyL. ikAuNik quhfzI soc, nIqI, nIaq, aqy quhfzf hr kdm, hwkI nfvfjL dy njLrIey Auwpr afDfirq huMdy nyN. ies leI Kflsf jI, nyV BivwK ivwc, jdO hI sunihrI mokf quhfzy hwQ lwgy, qF qusF AusnUM dsLmysL ipqf dy spuwqrF-spuwqrIaF dI qrF sFBnf hovygf. ijwq avwsL quhfzI hI hovygI.

 

******************

 

 

iswDf kIrqn pRsfrn

vIzIAu

afprysLn nIlf qfrf

sMq jrnYl isMG jI

sLRI hrmMidr sfihb qy hmlf (1984)

BfeI qyijMdr isMG jI

kfkfr, dsqfr qy rihq

   

afzIAu inqnym

jpu jI sfihb

jfpu sfihb

qvY pRsfid svwXf

copeI sfihb

afnMd sfihb

rihrfsu sfihb

kIrqn soihlf

suKmnI sfihb

ismrn

sMq jrnYl isMG jI