|
mfn (aMimRqsr) dy ibafn
dI akflI dl (a) amrIkf vwloN vI pRoVHqf
kYlIPornIaf, 19 nvMbr - doglI nIqI dI mfrU Kyz Kyzx vflI BfrqI jnqf
pfrtI duafrf lokF ƒ ieh kihxf ik mflygfAuN ivc hoey DmfikaF ƒ ihMdU
awqvfdIaF duafrf kihxf iblkul jfieË nhIN, dy sbMD ivc pRYWs kfnPrMs
ivc s: ismrjIq isMG mfn pRDfn ÈRomxI akflI dl (aMimRqsr) ny jo ikhf
ik Bfjpf dy afgU aYl[ ky[azvfnI, vYNkeIaf nfiezU qy rfjnfQ isMG hux
ikAuN qVP rhy hn, jdoN ihMdUaF dI ipCly smyN ivc hoey bMb DmfikaF
ivc Èryafm ÈmUlIaq pfeI geI sI. pihlF ikqy ihMdusqfn aMdr koeI afm
vI mr jFdf sI qF iswKF jF muslmfnF nfl joV idwqf jFdf sI qy iswKF qy
muslmfnF ƒ awqvfdI kih ky bVIaF nmk imrcF lgf ky surKIaF ivc ieho
afgU ibafn dfgdy sI, AudoN ienHF ƒ Dfrimk BfvnfvF dI kdr nhIN sI.
ÈRomxI akflI dl (aMimRqsr) amrIkf dy ahudydfrF jgDIr isMG kfqroN
sfbkf mYNbr ÈRomxI gurduuafrf pRbMDk kmytI, s: gurjIq isMG Jfmpur,
BuipMdr isMG cImf, qrsym isMG, rivMdr isMG irMpI, usuKivMdr isMG
gogI aqy hor keI isMGF ny tYlIPon `qy kfnPrMs kfl dOrfn s: ismrnjIq
isMG mfn dy ibafn dI pRoVHqf kridaF ikhf ik hux smF af igaf hY ik
ibwlI QYilEN bfhr af geI hY. s: pRkfÈ isMG bfdl ƒ Bfjpf nfl pfeI
XfrI ƒ muwZ qoN ivcfrnf cfhIdf hY nhIN qF afAux vflf smF AunHF ƒ kdI
vI muafÌ nhIN krygf.
mulfËmF vwloN pMjfb qy
cMzIgVH `c rYlIaF
cMzIgVH,
19 nvMbr - pMjfb dy mulfËmF dy cwl rhy mMgF sbMDI ros hÌqy dI kVI
ivc awj iewQy pMjfb dy mulfËmF dI iek vwzI rYlI hoeI. iesy qrHF hor
iËilHaF ivc rYlIaF ƒ sMboDn krn vfly mulfËm afgUaF ivc pMjfb aqy XU[
tI[ ieMplfeIË aYkÈn kmytI dy cyarmYn swjx isMG, minstrIal mulfËmF dy
muwK afgU divMdr isMG, rfijMdr isMG rfxf, krnYn isMG, pMcfieq
zfierYktoryt klfs cfr XUnIan dy pRmuwK afgU cMdrn isMG, jnk isMG,
ikÈn pRsfd, pRym cMd, iekbfl isMG aqy hor afgU gurmyl isMG, Brm isMG,
lfl cMd, drÈn isMG, rUp lfl, mohn isMG aqy hor keI afgU Èfml hn. mMg
kIqI geI hY ik julfeI 2008 qoN zI[ ey[ dI ikÈq qurMq nkd jfrI kIqI
jfvy. pMjfb dy qnKfh kimÈn qoN nvyN pya skylF dI irport qurMq leI
jfvy, Tyky `qy lwgy aqy idhfVI `qy lwgy mulfËmF ƒ pwkf kIqf jfvy,
mulfËmF qy rYgUlr pUry skyl lfgU kIqy jfx, sfl 2002 qoN KflI hoeIaF
asfmIaF pUry skylF ivc qurMq BrIaF jfx. vrdIaF df bjt qurMq Byijaf
jfvy.
iksfnF vwloN srkfr ƒ 25
qk df altImytm
cMzIgVH,
19 nvMbr - BfrqI iksfn XUnIan eykqf iswDUpur dI mIitMg cMzIgVH ivKy
ipÈOrf isMG iswDUpur pRDfn dI pRDfngI hyT hoeI. ipCly keI idnF qoN
cwl rhy ryl roko aMdoln bfry ivcfr vtFdrf kIqf igaf. sfry iËilHaF dy
pRDfnF ny afpxy afpxy irport pyÈ kIqy aqy awgy aMdoln ƒ hor qyË krn
leI afpxy ivcfr dwsy. jykr 25 nvMbr qwk mMgF bfry koeI PYslf pMjfb
srkfr jF kyNdr srkfr nhIN krdI qF 7 jQybMdIaF jo vI PYslf krngIaF,
Auhdy ivc vwD cVH ky ihwsf ilaf jfvy. mMgF ivc smuwcy iksfnF df sfrf
krËf muafP kIqf jfvy, hr sfl ijxsF dy Bfa kImq sUck aMk nfl joV
idwqy jfx ikAuNik shI Bfa nf imlx krky iksfnF ƒ bhuq Gftf ipaf hY qy
krËf idnNo-idn vDdf hI jf irhf hY ijs krky iksfnF ƒ pirvfrF smyq
KudkuÈIaF krnIaF pY rhIaF hn, iksfnF ƒ AudXogpqIaF vFgU shUlqF aqy
sbiszIaF imlxIaF cfhIdIaF hn, gMny df bkfieaf qurMq dyx, pMjfb srkfr
100 pRqI kuieMtl aqy kyNdr srkfr 200 rupey pRqI kuieMtl bons dyvy qF
jo Jony ivc ipaf Gftf pUrf ho sky afid Èfml hn. Auprokq mIitMg ƒ boG
isMG mfnsf kfrjkfrI pRDfn qy pRym isMG DnOnI pRYWs skwqr, jgjIq isMG
dwlyvflf, jnrl skwqr mfn isMG rfjpurf, hrdyv isMG skrOdI sfry pMjfb
dy afgUaF ny sMboDn kIqf.
rfhul gFDI `84 dy doÈIaF
iÉlfÌ kfrvfeI leI awgy afAux-PUlkf
jlMDr, 19
nvMbr - 1984 dy iswK kqlyafm dy pIVqF dy kysF dI bVy Ëordfr ZMg nfl
lgfqfr pYrvfeI krdy af rhy suprIm kort dy sInIar vkIl s: hrivMdr
isMG ÌUlkf ny sRI rfhul gFDI vwloN bIqy klH aMimRqsr ivc 1984 dy
iswK kqlyafm bfry idwqy ibafn `qy itwpxI kridaF ikhf hY ik mihË kihx
nfl hI kuJ nhIN hoxf aqy jy sRI rfhul gFDI afpxI gwl pRqI gMBIr hn
qF AunHF ƒ 1984 dy doÈIaF ƒ sËfvF idvfAux leI awgy afAuxf cfhIdf hY.
‘ajIq` nfl Ìon `qy gwlbfq kridaF s: ÌUlkf ny ikhf ik iek ibafn vjoN
qF sRI rfhul gFDI df ibafn TIk hY pr aslIaq qF ieh hY ik awj vI
kmlnfQ ijhy nyqf kFgrs dI agvfeI vfly kyNdrI mMqrI mMzl ivc kFgrs dI
numfieMdgI kr rhy hn. idwlI ivc awj vI swjx kumfr aqy jgdIÈ tfeItlr
kFgrs dy pRmuwK afgU hn. s: ÌUlkf ny ikhf ik gurduafrf rkfb gMj `qy
hmlf krn aqy gurduafry dy bfhr do iswKF ƒ ÈhId kr dyx vfly hjUm dI
agvfeI kr rhy kmlnfQ bfry qF 2 nvMbr 1984 dy aKbfrF ivc hI vyrvy
sihq Cp igaf sI. AunHF ikhf ik ieh ikMnI hfsohIxI gwl hY ik iek pfsy
aMimRqsr `c rfhul gFDI doÈIaF ƒ sËf idvfAux dI gwl kih rhy hn qy
dUjy pfsy idwlI coxF bfry kFgrs df cox mnorQ pwqr hI swjx kumfr aqy
jgdIÈ tfeItlr irlIË kr rhy hn aqy itktF vI AunHF dI isPfirÈ `qy
idwqIaF jf rhIaF hn. AunHF ikhf ik ieMj jfpdf hY ik jykr idwlI `c
kFgrs ijwqI qF ho skdf hY ik swjx kumfr idwlI df muwK mMqrI hovy
hflFik Aukq dohF afgUaF dy iKlfÌ sI[bI[afeI[ dy kys lMibq hn. s:
PUlkf ny ikhf ik idwlI dIaF sVkF `qy 3 hËfr qoN vwD iswKF dy kql dy
mfmly ivc ajy qfeI isrÌ 7 kysF ivc sËf hoeI hY. AunHF ikhf ik jykr
kFgrs gMBIr hY qF kmlnfQ ƒ vËfrq qoN htfey, swjx kumfr aqy tfeItlr ƒ
agly cox vfsqy itkt nf imly aqy jo kys bMd kIqy gey AunHF ƒ muV
clfAuxf cfhIdf.
iswKF dy ËKmF `qy luUx
iCVkxf bMd kro
KflVf imÈn afrgynfeIËyÈn vwloN sonIaf gFDI dy nFa icwTI
jlMDr, 19
nvMbr - KflVf imÈn afrgynfeIËyÈn ny kul ihMd kFgrs dy skwqr sRI
rfhul gFDI dI bIqy klH dI pMjfb ÌyrI aqy ies mOky AunHF vwloN idwqy
ibafn dy sMdrB ivc kFgrs muKI sonIaf gFDI dy nFa KulHI icwTI ilK ky
AunHF ƒ apIl kIqI hY ik Auh iswKF dy ËKmF `qy luUx iCVkx dI kfrvfeI
bMd krn. awj iewQy iek pwqrkfr sMmyln dOrfn ieh icwTI pwqrkfrF ƒ
jfrI kridaF afrgnfeIËyÈn dy srpRsq s: dlbIr isMG, pRDfn s: hrmndIp
isMG srhflI aqy mIq pRDfn s: sqivMdr isMG plfsOr ny ikhf ik sRI
rfhul gFDI dI Aukq ÌyrI bfry sfƒ ieMj jfipaf hY ijvyN ieh quhfzy
pirvfr vwloN bIqy smyN lfey ËKmF `qy nmk iCVk ky iswKF dy sbr df
iemiqhfn lYx leI hI kIqI geI hovy. afgUaF ny sRImqI sonIaf gFDI ƒ
sMboDn huMidaF ikhf hY ik ‘qusIN rfhul gFDI ƒU iewQy Byj ky sfzy ËKm
qF nocdy hI ho nfl hI 1984 dIaF GtnfvF pRqI gol mol AuWqr dy ky sfzI
axK rolx df Auprflf vI krdy ho.`
rfhul gFDI vwloN kIqf
aÌsos zrfmf-pIr muhMmd
jlMDr, 19
nvMbr - afl ieMzIaf iswK stUzYNts PYzryÈn dy pRDfn s: krnYl isMG pIr
muhMmd ny ikhf ik rfhul gFDI vloN jo sfkf nIlf qfrf aqy idwlI dMigaF
`qy aPsos Ëfihr kIqf igaf hY, Auh iek zrfmf hY ikAuNik pfrtI afAux
vflIaF coxF krky aijhy zrfmy kr rhI hY. AunHF ny ikhf jykr rfhul
gFDI ƒ swc-muwc hI ies df aPsos jF drd hY qF Auh ibafn dyx qoN
ielfvf afpxI pfrtI ivc mOjUd AunHF kflIaF ByzF ƒ bfhr df rsqf
ivKfAux ijnHF AuWqy dMgy krvfAux jF BVkfAux df doÈ lwgdf hY. AunHF
ikhf ik coxF dy mOky vwK-vwK pfrtIaF iswKF dy jËbfqF nfl iKlvfV krky
votF mMgdIaF hn pr iswK hux sB kuJ smJ gey hn. AunHF ikhf idwlI coxF
ivc Bfjpf vwloN afpxy cox mnorQ pwqr ivc iswKF dy kfqlF ƒ sËfvF
idvfAuxf vI zrfmf hY.
nfrvy `c gurU nfnk dyv jI
df pRkfÈ Auqsv mnfieaf
lIar (nfrvy), 19 nvMbr -
nfrvy dI rfjDfnI Eslo qoN 40 ik: mI: dI dUrI `qy siQq gurduafrf sRI
gurU nfnk dyv invfs jI lIar (drfmn) ivKy iswK Drm dy moZI sRI gurU
nfnk dyv jI df pRkfÈ idhfVf sMgqF vwloN bVy AuqÈfh nfl mnfieaf igaf.
iqMn idn sMgqF ny bVy AuqÈfh nfl gurU Gr dI syvf kIqI. pRkfÈ idhfVy
vfly idn aKMz pfT dy Bog AuprMq BfeI hrivMdr isMG (qrfnbI), BfeI
suKivMdr isMG, bfbf ajYb isMG ny kIrqn nfl afeI sMgq ƒ inhfl kIqf.
bwcI amndIp kOr, nvdIp kOr, hrmIq kOr aqy suKmn isMG ny vI gurU dI
ielfhI bfxI df kIrqn kIqf. sMgqF ny gurU kf aquwt lMgr bVy AuqÈfh
nfl Cwikaf. ies mOky BfeI ieMdrjIq isMG pRDfn gurduafrf kmytI lIar,
BfeI hirMdrpfl isMG hoxf ny afpxy ivcfr afeI hoeI sMgq nfl sFJy kIqy.
smfgm dI smfpqI vyly gurduafrf pRbMDk kmytI lIar dy pRDfn ieMdrjIq
isMG, mIq pRDfn BfeI ajmyr isMG, BfeI BuipMdrpfl isMG, sYktrI
hirMdrpfl isMG (bIV ciVwk), mnËor isMG, jQydfr avqfr isMG aqy gurU
Gr pRymI prmjIq isMG, bldyv isMG, hrpfl isMG KtVf afid vwloN gurU Gr
iekwqr hoeI sMgq df qih-idloN DMnvfd kIqf igaf.
sfDvI df bcfa krn `qy kFgrs ny azvfnI ƒ Gyiraf
ieMdOr, 19 nvMbr: mflygfAuN
DmfikaF sbMDI igRÌqfr sfDvI pRigaf isMG Tfkur dy bcfa `c Auqrn mgroN
BfrqI jnqf pfrtI dy sInIar afgU lfl ikRÈn azvfnI kFgrs dy inÈfny `qy
af gey hn. kFgrs dy jnrl skwqr idgivjY isMG ny ikhf hY ik azvfnI ƒ
kFgrs `qy aiqvfd pRqI nrm rveIaf aÉiqafr krn df doÈ lfAux df koeI
hwk nhIN hY ikAuNik hux Auh Éud DmfikaF dy doÈIaF ivcoN iek sfDvI
pRigaf dI KulHyafm pYrvI krdy nËr af rhy hn. ieMdOr ivc iek cox rYlI
`c ihwsf lYx afey idgivjY isMG ieQy pwqrkfrF nfl gwlbfq kr rhy sn.
AuunHF ikhf ik, ‘‘azvfnI doÈ lfAuNdy hn ik sMsd `qy aiqvfdI hmly `c
PFsI dI sËf XfÌqf aÌËl gurU ƒ kFgrs bcf rhI hY. pr kFgrs ny kdy aÌËl
dI pYrvI nhIN kIqI aqy nf hI Aus dy pwK ivc koeI ibafn idqf hY.``
AuunHF muqfbk Bfjpf dI agvfeI vflI aYn[ zI[ ey[ gTjoV srkfr dy
kfrjkfl dOrfn 20 qoN vwD lokF dIaF rihm apIlF pYNizMg sn, ijnHF ƒ
vwK-vwK mfmilaF ivc suprIm kort vloN mOq dI sËf suxfeI jf cuwkI sI.
ienHF ivc sfl 1991 ivc pRDfn mMqrI rfjIv gFDI dy kql dy doÈIaF dI
rihm sbMDI ptIÈn vI Èfml sI. AuunHF ikhf ik, ‘‘aYn[ zI[ ey[ srkfr dy
Cy sfl dy kfrjkfl ivc ienHF ivcoN iksy iek vI rihm dI ptIÈn `qy
ÌYslf nhIN ho sikaf. ies mOky idgivjY isMG ny dfavf kIqf ik
mflygfAuN DmfikaF `c igRÌqfr sfDvI pRigaf ny apxI motr sfeIkl mwD
pRdyÈ ivc afr[ aYs[ aYs[ dy sfbkf pRcfrk sunIl joÈI ƒ vycI sI. motr
sfeIkl dI kiQq qOr `qy 29 sqMbr ƒ hoey DmfikaF `c vrqoN kIqI geI sI.
AunHF disaf ik joÈI iek mMdr `qy bMb suwtx aqy afidvfsI BfeIcfry nfl
sbMD rwKx vfly iek kFgrsI afgU dy kql dy mfmly ivc Ìrfr sI. afgU ƒ
dsMbr 2007 ivc golI mfr idqI geI sI. AunHF ikhf ik ies gwl dI jFc
hoxI cfhIdI hY ik sfDvI aqy joÈI ivckfr kI irÈqy sn aqy ikqy ienHF
irÈiqaF dy qfr mflygfAuN DmfikaF nfl qF nhIN juVy hoey sn?
idwlI ivDfn sBf coxF Bfjpf dy cox aYlfnnfmy `c iswK kqlyafm dy
doÈIaF ƒ sËf idvfAux df vfadf
nvIN idwlI, 18 nvMbr (amndIp
isMG) : idwlI ivDfn sBf coxF `c apxI ijwq XkInI bxfAux aqy idwlI dI
swqf `qy kfbË hox df supnf dyKx vflI BfrqI jnqf pfrtI ny awj apxf
‘‘lok luBfAU`` cox mYnIÌYsto `c apxy sihXogI akflI dl dIaF BfvnfvF ƒ
vI iDafn `c rKidaF mYnIÌYsto `c spwÈt kIqf hY ik 84 dy iswK ivroDI
dMigaF dy doÈIaF ƒ ktihry `c ilaFdf jfvygf aqy aÌgfn iswK ÈrnfrQIaF
ƒ vI rfhq idqI jfvygI. mYnIÌYsto `c idwlI `c pMjfbI BfÈf ƒ dUjI BfÈf
df drjf dyx dy ÌYsly ƒ amlI qOr `qy lfgU krvfAux df vI iËkr kIqf hY.
Bfjpf ny ies mYnIÌYsto `c ivvfdq bI[afr[tI[ gilafrf, mfstr plfn df
mulFkx, kflOnIaF bxfAux leI aYkvfier ËmIn dI kImq 2 kroV pRqI eykV
dyx vrgy iviÈaF ƒ Éfs qvwjo idqI hY. bIqy keI idnF qoN lok sBf `qy
hmlf krn vfly aÌËl gurU dI PFsI ƒ jfx buwJ ky lyt krn df muwdy cukx
vfly Bfjpf nyqf vI[ky[ mlhoqrf aqy hrÈ vrDn dy ies ivÈy ƒ jfrI
mYnIÌYsto `c QF nhIN idqI geI. 32 pyËF dy mYnIÌYsto ƒ jfrI kridaF
hrÈ vrDn ny ikhf ik Bfjpf swqf `c afAux qoN bfad idwlI ƒ pUry rfj df
drjf dyx qoN ielfvf pRÈfsn dIaF axgihlIaF kfrn jnqf ƒ pyÈ af rhIaF
muÈklF qoN injfq idvfeygI. ies mOky mlhoqrf ny ÈIlf dIkÈq srkfr `qy
vridaF ikhf ik bIqy 10 sflF dOrfn idwlI vfsI kFgrs rfs qoN pUrI qrHF
qMg afey hoey hn. AunHF ikhf ik bI[afr[tI[ mOq df gilafrf bx cukf hY
aqy ieh pRfjYkt byvkUÌf dI soc hY. AunHF ikhf ik lMzn, pYirs,
inAUXfrk vrgy ÈihrF dI rIs idwlI `c nhIN kIqI jf skdI. AunHF ies
pRfjYkt dy muV mulFkx krn dI vI gwl khI. mYnIÌYsto `c iek mËbUq
trFsport aQfrtI bxfAux, mYtro ryl isstm ƒ vDfAux, zI[tI[sI[ bwsF dy
ÌlIt ƒ duwgxf krn aqy bwsF leI itkt isstm ƒ suDfrn df vI iËkr kIqf
igaf hY. mYnIÌYsto `c ssqI ibjlI, muhweIaf krvfAux vfly ivBfgF vloN
lFicMg skImF dy Gutfly dI jFc df iËkr hY. hspqflF dy mfmly `c
mYnIÌYsto spwÈt krdf hY ik ÊrIbI dI ryKf qoN hyTF rihx vfly pirvfrF
ƒ ishq bImf muhweIaf krvfeI jfvygI aqy hspqflF `c bYzF dI sMiKaf vI
vDfeI jfvygI. idwlI dIaF sVkF `qy vwD dIaF durGtnfvF sbMDI mYnIÌYsto
ny mOjUdf kYt aYNbUlYNs isstm ƒ mËbUq krn qoN ielfvf pI[sI[afr[ vYn
`c aYNbUlYNs suivDfvF vDfAux df vfadf kIqf hY. mYnIÌYsto `c idwlI
XUnIvristI dy pUrbI kYNps ƒ bxfAux, 50 nvyN kflj sQfpq krn qoN
ielfvf skUl tIcrF dI irtfiermYNt Aumr vDfAux dI vI gwl spwÈt kIqI
geI hY. Bfjpf ny idwlI dy ividafrQIaF leI vI idwlI mYtro dy pfs
bxfAux dI gwl kIqI hY.
sOdf sfD sbMDI aglyrI nIqI
qih krn leI pMQk jQybMdIaF dI mIitMg 23 nvMbr ƒ dmdmf sfihb ivKy
qrIk: 19 nvMbr, 2008 - sOdf
sfD dy mfmly dy sbMD ivc aglyrI rxnIqI qih krn leI pMQk jQybMdIaF dI
iek sFJI mIitMg qÉq sRI dmdmf sfihb, qlvMzI sfbo ivKy 23 nvMbr
aYqvfr ƒ dupihr 12 vjy rwKI geI hY. ies sbMDI jfxkfrI idMidaF akflI
dl pMc pRDfnI dy kOmI jQybMdk skwqr BfeI suirMdr isMG ikÈnpurf ny
dwisaf ik BfeI dljIq isMG ibwtU, BfeI blijMdr isMG eyk nUr Kflsf POj,
bfbf gurmIq isMG iqlokyvfly, BfeI suKivMdr isMG siqkfr sBf hirafxf
qy BfeI krnYl isMG pIr muhMmd ey[afeI[aYWs[aYWs[ aYWP vloN kIqy XqnF
sdkf Aukq hMgfmI mIitMg swdI geI hY. afgUaF ny ikhf ik bfdl srkfr
iswDy qOr qy sOdf sfD ƒ srgrm krn leI Xqn kr rhI hY ijs qihq
slfbqpur zyry ivc muV crcf ÈurU krvfAuNxI qy mfnsf ivc pMQk
jQybMdIaF vloN bMd krvfey zyry dI muV AusfrI ÈurU kIqI jf rhI hY aqy
ipMzF-ÈihrF ivc sOdf pRymIaF ƒ hwlf-ÈyrI idwqI jf rhI hY. AuhnF ikhf
ik sOdf sfD mfmlf sfzy leI mihË iek muwdf nhIN sgoN sfzI hoNd-hsqI
df svfl hY aqy akfl qÉq sfihb df hukmnfmf lfgU krvfAuNx leI hr hIlf
vriqaf jfvygf. AuhnF smUh pMQk jQybMdIaF dy nuMmfieMidaF ƒ mIitMg
ivc Èfml hox dI apIl kIqI .
iswK msly aPsos krn nfl nhIN
sgoN ivvhfrk kMmF nfl hwl hoxgy: BfeI dljIq isMG
19 nvMbr, 2008 - jUn 84 dy
sRI drbfr sfihb hmly qy idwlI kqlyafm leI aPsos krnf kfPI nhIN sgoN
ies leI inmrqf, ieKlfkI AuWcqf, pCqfvy qy iswKF pRqI jƒn dI hwd qwk
nPrq Cwz ky ijwQy Dur aMdroN muafPI mMgxI cfhIdI hY AuWQy iswK msly
hwl krn leI ivvhfrk rUp ivc kMm kIqf jfxf cfhIdf hY ijs qrÉF jpfn dy
mhfrfjy, ieMglYNz dI rfxI qy kYnyzf dy pRDfn mMqrI ny muafPI mMgI sI
pr jykr kuJ smyN bfd votF nyVy afAuNdIaF dyK ky AuprlI qih qoN hI
aijhIaF gwlF kIqIaF jfxIaF hn qF ieh mihË iek zrfmy qoN vwD kuJ nhIN
hovygf.iehnF ivcfrF df pRgtfvf akflI dl pMc pRDfnI dy cyarmYn BfeI
dljIq isMG ny kFgrs jnrl skwqr rfhul gFDI vloN kIqI ibafnbfËI qy
afpxI itwpxI kridaF kIqf. AuhnF ikhf ik aPsos dI QF qy iswK msilaF
dy hwl leI kuJ sfrQk qy ivvhfrk kdm cuwkxy bhuq jrUrI hn ijhnF ivc
iswKF ƒ ihMdUaF df aMg drsfAuNdI BfrqI sMivDfn dI Dfrf 25 (2) (bI)
ivc soD, jUn 84 ivc BfrqI POj vloN luwtI iswK rYPrYNs lfiebRyrI dI
vfpsI, nvMbr 84 kqlyafm dy doÈIaF ƒ sËf, jylÉF ivc iswK lihr nfl
sbMDq iswKF dI irhfeI, ivdyÈF ivc bYTy iswKF dI kflI-sUcI Kqm krnf,
pMQ ivroDI qfkqF ijvy ik sOdf sfD, afÈUqoÈ, Binafrfvflf, nrkDfrIaF
afid dI puÈqpnfhI bMd krnI qy pMjfb nfl sbMDq pfxIaF, pMjfbI boldy
ielfky qy rfjDfnI nfl sbMDq msilaF dy hwl aid Èfml hY. AuhnF ikhf ik
Aukq muwidaF ƒ hwl krn qoN bfd mMgI muafPI hI asl muafPI ho skdI hY
nhIN qF aKbfrI ibafnbfjI krky aPsos pRgt krny mihË iek cox stMt qy
zrfmybfËI qoN vwD kuJ nhIN hovygf.
jQydfr jI kdy
bfdl nUM sRI akfl qKq sfihb qy swd ky qnKfh lgfAux dI juarq krogy?
 
1)
ijhVf iswK
ho ky isr qy mukt pfvy, mwQy qy iqlk lgfvy, kI Aus iswK leI koeI
hukm nhI hY?
2)
ijhVf iswK
mMdrF ivc jf ky hvn krfvy, kI Aus leI koeI hukm nhI hY ?
3)
ijhVf iswK
rmfiex dy pfT krfvy, kI Aus iswK leI koeI hukm nhI hY?
4)
iswK pMQ dy
mhfn iswK amr sLhId sMq bfbf jrnYl isMG jI Kflsf iBMzrFvfilaF nUM (bI,
jy, pI) df sInIar lIzr (aYl, ky azvfnI) afpxI ikqfb ivwwc sMq jI nUM
dYNq vrgI BfsLF vrqy aqy Aus lyKk nfl ijMmyvfr iswKF dy gUVy sMbMD
hox, kI AuhnF leI koeI hukm nhI hY?
5)
1978 ivwc
nrkDfrIaF vlO 13 isMG sLhId krn vfilaF nUM, afpxy afp nUM akflI
khfAux vflI pfrtI coxF ivwc itkt dyvy, Aus bfry quhfzf kI iKafl hY?
6)
gurU goibMd
isMG jI df apmfn krn vfly sodf sfD dy cyly nUM akflIaF vlO coxF ivwc
itkt dy ky invfijaf hY, kI Aus leI koeI hukm dyvogy?
7)
iswK kom dy
anmol hIiraF nUM koh koh ky sLhId krn vfly pulIs aPsrF dI rfKI krn
aqy AunF iKlfP jo kys hn AunF dI pYrveI krn vfly bfdl vrgy by-gYrq
iswK nUM kI kdy puwCogy?
8)
bIbI
suirMdr kor bfdl jo nUr mihlIey afsLUqosL dI pwkI cylI hY, AusnUM
kdy sRI akfl qKq sfihb qy qlb krogy?
9)
blfqkfrI
aqy kfql sody sfD dy KflI zyiraF dI rfKI krn aqy Aus nUM skAuirtI dy
ky pMjfb ivwc Ausdy pRogrfm krvfAuxy aqy AusdI pUrI shfieqf krn vfly
bfdl vrgy iswK nUM kI kdy akfl qKq sfihb qy qlb krogy?
jQydfr
sfihb jI ieh qF iewk CotI ijhI ilst hY jo afp jI dy snmuwK kr rhy hF
gdfrF dI ilst bhuq lMbI hY pr afp jI nMU koeI vI gwdfr njLr nhI af
irhf jF iPr afp gwdfrF nUM vyLKxF hI nhI cfhuMdy. jQydfr sfihb jI
afp jI kol bhuq mhfn pdvI hY pr aPsos hY ik ies pivwqr pdvI dIaF
zorF iksy gwdfr dy hwQF ivwc hn. bhuq aPsos dI gwl hY ik 20vIN sdI
dy mhfn iswK, sLhId sMq jrnYl isMG Kflsf iBMzrFvfilaF dy sMbMD ivwc
azvfnI ny ieMnI BYVI BfsLf vrqI hY pr qusI cuwp rhy ho. hrfnI dI gwl
hY ijs sRI akfl qKq sfihb aqy sRI drbfr sfihb leI sMq jI ny afpxy
sUrbIr sfQIaF smyq sLhfdq pfeI Aus akfl qKq sfihb jI dy afp syvfdfr
ho. AuhnF sLhIdf nUM koeI gflF dyvy aqy afp dI jLmIr iPr vI nF jfgy
ieh iswK kom dI bdiksmqI nhI qF hor kI hY? sMqF dI pivwqr sLhfdq dy
bhuq zUMGy arQ hn aqy iehnF arQF nUM Kqm krn leI sYtr srkfr aqy bfdl
vrgy afKoqI lIzrF df pUrf jor lwgf hoieaf hY, asI bynqI krdy hF ik
iehnF sLhfdqF dy bhuq zUMGy arQ hn AunF arQF nUM iswK kom smJx dI
koisLsL kry aqy iehnF sLhfdqF qO pRyrnF lvy.
sRomxI akflI dl
bfdl nUM sfzI apIl hY ky jQydfrF dI cox iDafn nfl krn.
 
dyKo bfdl
sfihb jI, jo glqI igafnI joigMdr isMG vydFqI jI ny kIqI hY Aus glqI
nUM krn dI hor koeI vI jQydfr juarq nF kry. dyKo quhfzy huMidaF koeI
jQydfr sfihb iswKI dI gwl kry ieh qF jLulm hY jI. bfdl sfihb dyKo
qusI bhuq isafxy ho iPr vI glqI kr jFdy ho. sfzI slfh hY ik iewk pMj
mYLbrI kmytI bxf lvo jo ‘aYs, jI, pI, sI’ ivwc iswKF dI aqy qKq
sfihbF dy jQydfrF nUM sYNsr kry. jy iksy ivwc rqI Br vI iswKI dI
koeI gwl hovy jF ‘bI, jy, pI’ dy Ault koeI gwl jFdI hovy qF sYNsr
kmytI qurMq AusdI sfrI irport afp jI nUM Byjy. hux jo jQydfr sfihb
afp ny sRI akfl qKq sfihb jI dI syvf leI ByjxF hY AusnUM cMgI qrF
sYNsr krvf lYxf. dyKo bfdl sfihb quhfzy huMidaF Kflsy rfj dI gwl
krnF iewk bwjr glqI hY, iPr Auh vI Kfilsqfn dI gwl krnF qF mr-imtx
dy brfbr hY jI. dyKo bfdl sfihb jI iswK pYx ZwTy KUh ivwc, afpF
iswKF qO kI lYxF hY. dyKo afp jI df hoxhfr bytf sRomxI akflI dl df
pRDfn hY aqy afp Kud pMjfb dy muwK mMqrI ho, hux dwso ik ieh sfrf
kuwJ huMidaF hoieaF vI vydfNqI sfihb nUM kI jrUrq sI Kfilsqfn dI gwl
krn dI, dyKo mY qF afp jI nuM ieho slfh idMdf hY ky nvyN jQydfr
sfihb dI cox qO pihlF ‘afr, aYs, aYs’ aqy ‘bI, jy, pI’ qO puwC lYxf
cfhIdf hY, iewk bfrI cMgI qrF CFx lvo jy QyVI bhuq vI koeI guriswKI
dI gwl kry qF koeI hor lwB lvo. dyKo bfdl sfihb afp jI kol qF by-gYrq,
by-axKy aqy svfrQI lokF dI bhuq lMbI kqfr hY jI, ies leI sfnUM afp
jI qy mfx hY ik qusI ies gwl qy jrUr iDafn dyvogy.
adfrf
brinMg pMjfb
iswK afgUaF dy
afr aYs aYs nfl gUVy sbMDF dIaF mUMh boldIaF qsvIrF!
afr aYs
aYs dy ruldf isMG dy lVky dI mOq qy duwK pRgt krn leI pujy iswK afgU.
ieh
bYTy aqy qkrIr kr rhy ny igafnI Tfkr isMG jo ik afpxy afp nUM dmdmI
tksfl dy kQfkfr afKdy hn.ijMnF ny ipCly smyN amrIkf dy gurduafiraF
ivwc kQf kIqI, Kfs krky aYlsbrFty gurduvfrf sihb ivwc lMmF smF kQf
kIqI. aqy kQf kridaF keI Brm BlyKy KVy kIqy.
sRI
akfl qKq sfihb dy sfbkf jQydfr pRo mnjIq isMG,pRym isMG
cMdUmfjLrf,pRkfsL isMG bfdl, sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy sfbkf
pRDfn ikrpfl isMG bMzUgr,aqy hor akflI afgU.
akfl
qKq sfihb dy mojUdf jQydfr igafnI joigMdr isMG vydFqI aqy Drm pRcfr
kmytI dy aqy aKMz kIrqnI jwQy dy iewk DVy dy muwKI igafnI bldyv isMG
ruldf isMG nUM isropf idMdy hoey. aqy pRo mnjIq isMG ruldf isMG ky
Gr qkrIr krdy hoey.
|