soBf isMG dy gurU nfnk

hrbIr isMG BMvr


“nfnk nfm jhfË hY”, jo ivakqI sRI gurU nfnk dyv jI df nfn jpdf hY,afpxy ihrdy aMdr vsfAuNdf hY, Auh mukqI pRfpq kr jFdf hY.ies nfm dI KumfrI ivc Aus nUM sWcy pfqÈfh qoN ibnf sB kuJ ivsr jfdf hY, aigafn df aMDyrf dUr ho jFdf hY- “imtI DuMd jg cfnx hoieaf”.Aus nUUM hr pfsy pRkfÈ idKfeI dyNdf hY,ieh jhfn svrg jpdf hY. gurU nfnk- bIbI nfnkI df inWkf vIrf, mihqf kflU aqy mfqf iqRpqf dI aWK df qfrf jo sfry duKI sMsfr sf shfrf bixaf.jo sfry jhfn df drd afpxy sIny ivc lY ky aqy jgq jlMdy nUM qfrn leI QF QF GuMimaf, roNidaF dy aQrU pUMJy,sIny lfieaf, BuWilaF nUM isWDy rsqy pfieaf, TWgF nUM `sWjx’ bxfieaf, rWq cUsx vfly mlk BfgoaF dy Kir qy pUVy CWz ky dsF nOhF dI sWcI sucI ikrq krn vfly grIb BfeI lflo dy Gr koDry dI rotI coN dWD kWiZaf qy afnMd nfl KfDI. nfnk ijs nUM Aus smyN dy keI lok `kurfhIaf’ kihMdy sn, aj afm lok Aus dy pfey pUrinaF Auqy cWlx nUM afpxf jIvn afdrÈ smJdy hn[Aus dI bfxI df ÈrDf nfl pfT krdy hn, Aus dI qsvIr agy inmRqf sihq sIs JukfAuNdy hn. Aus mhfn nfnk nUM, inrMkfrI joq nUUM, rWbI nUr nUM rMgF qy burs nfl rUpmfn krnf ikqnf aOKf hY, ikqnI sfDnf qy arfDnf dI loV hY.ieh qF Auho kr skdf hY ijs ny gurU nfnk nUM smiJaf hovy,afpxy ihrdy aMdr vsfieaf hovy.keI klfkfrF ny afpxy burs nfl ies mhfn nfnk dy qyjWsvI ichry nUM ,inrMkfrI joq, dIn dunIaF dy drd hrn krn vfly nUM, icqrx df Xqn kIqf hY aqy kr rhy hn.ienHF sfry icWqrkfrF ivcoN sB qoN vWD icWqr mrhUm icWqrkfr soBf isMG ny bxfey hn aqy afpxI Aumr dy afKrI 52 sfl gurU nfnk qy dUsry gurU sfihbfn dy hI icWqr bxfAuNdy rhy sn. BfrqI POj dI hYz-zrPTsmYn vjoN 1923 ivc nOkrI CWz ky jdoN AunHF afËfdfnf qOr `qy aMimRqsr ivKy kMm ÈurU kIqf,qf pihlF pihlF hIr rFJf,sWsI punUM, sohxI mhINvfl smyq pMjfb dIaF pRym-kQfvF aqy BgqF dIaF qsvIrF bxfieaf krdy sn.aMimRqsr ivKy Auh BfeI vIr isMG qy BfeI kfhn isMG nfBf dy sMprk ivc afey ijnHF ny ies icWqrkfr nUM ieh kih ky “jy quhfzy aMdr gurU nfnk dyv jI smf jfx qF iPr AunHF dy hI icWqr bxfE” gurU nfnk dyv jI dy icWqr bxfAux leI pRyiraf.gurU nfnk qy dUsry gurU sfihbfn dy ainn syvk ies icWqrkfr dy ihrdy ivc gurU nfnk vWisaf hI nhIN,sgoN rom rom ivc smf igaf sI.AunHF gurbfxI qy isWK ieiqhfs df bVI hI idlcWspI nfl zUMGF aiDaYn kIqf, mn ivc vsfieaf aqy jIivaf.gurU sfihbfn dy purfqn icWqrF qy bsqrF ÈsqrF df aiDaYn vI kIqf. gurU nfnk dyv jI qy dUsry gurU sfihbfn dy icWqr icWqrxf AunHF dF pyÈf nhIN afdrÈ sI, iebfdq sI,Drm sI.Auh ikhf krdy sn, “ isWK iek ÈqkqIÈflI kOm hY.jy AunHF nUUM Dfrimk syD nf idqI geI qF Auh KUMKfrU bx jfx gy.mYN cfhuMdf hF ik gurU sfihbfn dy icWqr AuhnF dy GrF ivc lg jfx qF jo Auh afpxy mhfn ieiqhfs nUM Xfd rWK skx aqy afAux vflIaF pIVHIaF nUM sWcf-sucf isWK bxn dI pRyrnf dy skx.” gurU nfnk dyv jI dy icWqrF sbMDI afkfÈbfxI jflMDr nUM iek ieMtrivAU dOrfn AuhnF ikhf sI,“mYN pMjfb dy mhF-purKF, ÈhIdF, murIdF dIaF jIvnIaF qoN pRyrnf lY ky AuhnF dIaF jIvnIaF qoN afm lokF nUM pRyrnf dyx df cfhvfn hF.sB qoN vWD AuWc kotI dy prm mnuK sRI gurU nfnk dyv dy jIvn aqy AupdyÈF qoN pRyrnf lYxf qy dyxf myrf prm Drm bx igaf hY.” iehnF icWqrF nUM rUpmfn krn leI ikqnI sfDnf, Aupfsnf qy sfDnf dI loV hY, ies bfry AuhnF ikhf sI, “ÈrDfmeI icWqr pRkfÈmfn kridaf myry idl ivc iek Bgq dI arfDnf, klfkfr dI rIJ aqy iek gurisWK dI ÈrDf huMdI hY.mYN pihloN hI pYNsl nfl AulIKIaF lIkF `qy rMgF aqy burs duafrf qknIki klfbfËIaF afrMB idMdf hF pr ies afs `qy ik kdI Auh sulWKxI GVI avWÈ afey gI jd myry aMdroN `mYN’ inkl ky gurU sfihb af vsx gy aqy Pyr jo kuJ hoey gf Auh klf dI ikRq hoey gI.myrf qrlf huMdf hY ik hux qk myry ihrdy ivc jo sfKIaF dy afDfr `qy gurU sfihb dy drÈn smfey hoey hn, Auh kYnvYs Auqy rUpmfn ho jfx.” jdoN soBf isMG ny icWqrkfrI df kMm ÈurU kIqf,Aus smyN vDyry kr ky icqrkfr aWlHf bÉÈ qy ibRj lfl gurU nfnk dyv jI dIaF qsvIrF bxfieaf krdy sn aqy gurU nfnk dyv jI dI qsvIr jo afm pRcWlq sI Aus ivc Auh sylHI topI pihxy hoey byrI dy drWKq hyTF bYTy hn, afsy pfsy BfeI bflf qy BfeI mrdfnf bYTy hoey hn, byrI Aupr tMgy iek ipMjry ivc iek qoqf hY. jdoN soBf isMG dI pRisWD qsvIr “ nfm KumfrI nfnkf,cVHI rhy idn rfq” CWp ky mfrikt ivc afeI, pihlF pihlF keIaF ny ies dI bVI aflocnf kIqI,kihMdy, “sylHI topI ikQy hY? byrI qy qoqf ikQy hn? BfeI bflf qy mrdfnf ikQy hn?” afid,pr ipCoN ieh qsvIr ieqnI mkbUl hoeI ik Aus ssqy Ëmfny ivc ies dI iek iek kfpI 50-50 rupY ivc ivkI. ies AuprMq AuhnF gurU nfnk dyv jI dy anykF hor icWqr vI bxfey ijvyN bfbr dI jylH ivc cWkI pIsidaF, BfeI lflo dy Gr ibrfjidaf, BfeI lihxf nUM AupdyÈ idMidaf,bgdfd dI PyrI, BfeI bflf qy mrdfnf smyq,jgq jlMdf rK lY afpxI ikrpf Dfr qy bIbI nfnkI dy Gr aqy anykF hor icWqr.pr jo icWqr sB qoN vWD hrmn ipafrf hoieaf Auh gurU nfnk dyv jI dy 500-sflf pRkfÈ Auqsv smyN isWK-pMQ dI imMnI-pfrlImYNt ÈRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI vloN Cpvfieaf igaf sI.ies qsvIr ivc gurU sfihb jI afpxy sWjy hWQ nfl aÈIrvfd idMdy idKfeI dy rhy hn.ÈRomxI kmytI vloN ies dIaF lWKF hI kfpIaF nF-mfqr kImq qy vycIaF geIaF.ies qsvIr `qy AuhnF ikqnI imhnq kIqI sI ies df aMdfËf ies gl qoN lg jFdf hY ik gurU sfihb df hWQ jo aÈIrvfd idMdy hoey idKfieaf hY, dIaF lkIrF icWqrx qoN pihlF AuhnF pfimstrI (hWsq-ryKf igafn)dI iek ikqfb pVHI sI ik jgq jlMdy nUM qfrn vfly Aus prm mnuK df hWQ ikho ijhf hoeygf. iksy hor icWqrkfr ny gurU sfihbfn dIaF qsvIrF bxfAux `qy ieqnI krVI imhnq qy sfDnf nhIN kIqI ijqnI soBf isMG ny kIqI.AuhnF dy burs qoN bxI hoeI gurU sfihbfn dI koeI vI qsvIr CWp ky bfËfr ivc afAuNdI,qF bfkI keI icWqrkfr Aus dI nkl krdy rhy. icWqrkfr soBf isMG ikhf krdy sn, “mYN gurU sfihb dy guxF nUM icqrdf hF,srIr nUM nhIN.” AuhnF dI Gflxf qy sfDnf nUM dyK ky muMbeI dy iek pRmuK pRYs dy mflk ny 1970 ivc AuhnF nUM iek pWqr iliKaf, “huxy mYN DrmXuWg dyK irhf sI.ies ivc iek lyK df isrlyK hY `qulsI ky rfm’- pr sRI rfm kyvl qulsI dy hI nhIN sn, pr asI ieh vI nhIN kih skdy ik `qulsI ky rfm’ iek glq Dfrnf hY.iesy qrHF iek idn afey gf jdoN lok afKx gy `soBf isMG dy gurU nfnk’.” nfmvr klf-aflock zf[ sroj cmn anusfr, “ soBf df gurU nfnk `afeIkn’ (ICON) ies leI bx igaf ik Aus afkfr ivc eykIkrx hY, kYQfrsË df kyNdr ibMdU hY, mukqI df vl hY qy afnMd df somf hY.”
 

************************

 

 

iswDf kIrqn pRsfrn

vIzIAu

afprysLn nIlf qfrf

sMq jrnYl isMG jI

sLRI hrmMidr sfihb qy hmlf (1984)

BfeI qyijMdr isMG jI

kfkfr, dsqfr qy rihq

   

afzIAu inqnym

jpu jI sfihb

jfpu sfihb

qvY pRsfid svwXf

copeI sfihb

afnMd sfihb

rihrfsu sfihb

kIrqn soihlf

suKmnI sfihb

ismrn

sMq jrnYl isMG jI