Üok-pIVf ƒ inwj-pIV smJx vflf Èfsk - mhfrfjf rxjIq isMG

pRo[ muKvIr isMG


ñó nvMbr ñ÷øó df idn pMjfb dy ieiqhfs df Auh sunihrI pMnf hY ijs ivc Èyry-ey-pMjfb mhfrfjf rxjIq isMG df jnm hoieaf. rxjIq isMG Aus kRFqI dI Aupj sI jo muwK rUp ivc lokqMqrI asUlF `qy aDfirq sI . Auh kRFqI , ijs dI nINh bfby nfnk ny rwKI sI . ijs qrHF PrFs dI kRFqI (ñ÷øù) leI rUso dy kRFqIkfrI ivcfr aqy Aus dI pusqk `ÈociAl ContrAct` vrdfn iswD hoey , Ausy qrHF gurU sfihbfn dI jIvn-ÈYlI aqy bfxI `iswK-rfj` df afDfr sn . nypolIan bonfpfrt ny afpxI svY-jIvnI ivc iliKaf hY ik rUso nf huMdf qF PrFs dI kRFqI kdy nf afAuNdI , iesy qrHF jy bfbf nfnk nf huMdf qF iswK-rfj kdy nf afAudf . iswK-rfj bfby nfnk dy supny dy nyVy-qyVy df hI rfj sI . ijs ivc ihMdU-muslmfn bVy ipafr nfl rihMdy sn . mhfrfjf rxjIq isMG df rfj iek kRFqI vFg lokF df Ausfiraf hoieaf rfj sI . mhfrfjf rxjIq isMG dI pihlI ijwq ivc sB qoN iËafdf Xogdfn lfhOr dy lokF df hI sI . lfhOr dI jnqf jo BMgI srdfrF cyq isMG, myhr isMG qy sfihb isMG qoN bhuq duKI sI ,ny mhfrfjf rxjIq isMG ƒ lfhOr qy hmlf krn df swdf idwqf sI . lfhOr dI jnqf ny mhfrfjf rxjIq isMG ƒ ikhf ik Auh kyvl lfhOr ivc hfËr ho jfvy bfkI kMm AuhnF ny afp kr lYxf hY . rxjIq isMG dy lfhOr phuMcx qy AuhnF leI lfhOrI drvfËf KolH idwqf igaf qy rxjIq isMG ibnF iksy ivroD dy jyqU irhf . pr mhfrfjf rxjIq isMG nypolIan vFg qfkq hfsl krn qoN bfad afËfdI dy isDFqf df ivroDI nhIN hoieaf sgoN iek qfkqvr Èfsk hox dy bfvjUd vI rxjIq isMG dIaF nIqIaF lok-ihqkfrI sn . mhfrfjf rxjIq isMG duafrf sfrIaF lVfeIaF ƒ `lok-ihq leI jMg` qF nhIN ikhf jf skdf pr jMg dI ijwq qoN bfad lokF ƒ ieh mihsUs ËrUr huMdf ik ieh AuhnF dy ihq ivc hI sI . ijs qrHF kÈmIr dI ijwq (ñøñù) qoN bfad kÈmIr dI jnqf ny suwK df sfh ilaf. kÈmIr dI jnqf a/gfn gvrnrF qoN bhuq duKI sI asd KF hr roË do bRhmxF ƒ zwl JIl ivc sutdf sI . aqf muhMmd dy zr qoN lokF ny afpxIaF DIaF dy vfl afid kwtky AuhnF dI suMdrqf ivgfV idwqI sI ikAuNik aqf muhMmd suMdr lVkIaF ƒ ËbrdsqI afpxy rnvfs ivc lY jFdf sI . rxjIq isMG dI ijwq nfl awiqafcfr df Éfqmf hoieaf . rxjIq isMG ny pMizq vIrDr ijhy Xog mMqrI dI shfieqf nfl kÈmIr ivc KyqI aqy Èfl AudXog df ivkfs kIqf . jdoN kÈmIr ivc kfl (ñøóó) ipaf qF mhfrfjf rxjIq isMG ny lokF leI anfj df pRbMD kIqf . mhfrfjf rxjIq isMG dy rfj ivc iksfn dI afriQk siQqI kmËor nhIN sI . kyvl AupjfAU BUmI qy hI lgfn lgdf . kfl jF soky dI siQqI lgfn mf/ vI kr idwqf jFdf . iksfnF dy puwqrF ƒ nOkrIaf idqIaF jFdIaF ijs nfl AuhnF dI afriQk siQqI TIk rihMdI . KUh lgfAux leI afriQk shfieqf idwqI jFdI . sYnf dy kUc krn smyN KVIaf /slF df iDafn rwiKaf jFdf ik Auh brbfd nf hox . jy /sl df nuksfn huMdf qF sYnfpqI ƒ Aus df hrjfnf dyxf pYNdf . inaf pRbMD ivksq nf hox dy bfvjUd vI hr iek ƒ iensf/ imldf . mYkgrygr anusfr mhfrfjf rxjIq isMG ny iek pytI rwKI hoeI sI ijs koeI vI ivakqI afpxI iÈkfieq ilK ky pf skdf sI ijs nfl hr iek ƒ iensf/ imldf . mhfrfjf rxjIq isMG dy rfj pRbMD qoN sfry lok KuÈ sn . hux dy aKOqI lokqMqr qoN Aus smyN dy lok iËafdf sihj mihsUs krdy sn. zfktr aYn[ky[isnhf anusfr, ”lokF dI iËMdgI aqy Dn pUrI qrHF surwiKaq sI . lfhOr aqy aMimRqsr vrgy Èihr bVI qrwkI kr rhy sn . AudXog aqy ivAupfr AunwqI kr irhf sI aqy lokF dy idlF ivc aMgryËI rfj ivc jfx dI iblkul iewCf nhIN sI.”(`RAnjit singh`, p-ñõñ) mhfrfjf rxjIq isMG Üok-pIVf ƒ inwj-pIV smJx vflf Èfsk sI . lokF dIaf duwKF-qklI/F dUr krn ivc Auh hmyÈf KuÈI mihsUs krdf.ijs kfrn Auh hr iek ƒ pRBfivq krdf . mUr krf/t (TrAvels in HimAlAyAn Provinces), brnË(trAvels into BokhArA) , hIAugl(trAvels in KAshmir And the punjAb), hYnrI Pyn (Zive yeArs in IndiA) vrgy bhuq sfry ivdyÈI XfqrI mfhfrfjf rxjIq isMG df rfj vyKx afey ,Auh nf cfhuMdy hoey vI mhfrfjf rxjIq isMG dI pRsMsf kIqy ibnF rih nf sky . rxjIq isMG smkflI kvIaF df vI chyqf sI .


bfdÈfh rxjIq isMG vlI joDy ,
qYƒ Ëor goibMd isMG pIr df jI.
hfkm isMG dI sIs hmyÈ rhy ,
sdf atl hY bcn PkIr df jI.
hfkm isMG drvyÈ, `sIhr/I gUru Éflsy Èfh kI`
mhF blI rxjIq isMG hoieaf pYdf, nfl Ëor dy mulk ihlfie igaf .
mulqfn kÈmIr pÈOr cMbf, jMmU kFgVf kot invfie igaf .
hor dyÈ ldfK qy cIn qoVI,iswkf afpxy nfm clfie igaf.
Èfh muhMmdf jfx pcfs brsF,aCf rj ky rfj kmfie igaf.
Èfh muhMmd, `jMgnfmf isMGF aqy /rMgIaF`

 

ies qrHF mhfrfjf rxjIq isMG ny srhwdF `qy rfj krn qoN ielfvf lokF dy idlF `qy vI rfj kIqf . ò÷ jUn ñøóù eI: ƒ mhfrfjf rxjIq isMG dI mOq nfl pMjfb ƒ nf pUrf hox vflf Gftf ipaf . mhfrfjf rxjIq isMG dy kmËor AuWqrfiDkfrI ÈkqIÈflI rfj ƒ vI sMBfl nf sky . jy mhfrfjf rxjIq isMG ñøõ÷ ivdroh qwk iËMdf rihMdy qF pMjfbI aMgryËf dI gulfmI qoN vI bc skdy sn . mhfrfjf rxjIq isMG df lok-ihqkfrI jIvn koeI imQ nhIN hY sgoN sfzf ieiqhfs hY . imiQhfs ipwCy lokF ƒ afps ivc lVfAux vfly hfkmF ƒ ieh smJ lYxf cfhIdf hY ik lok-BlfeI nfl hI lokF dy idlF `qy rfj kIqf jf skdf hY . sfzy hfkmF ƒ awj loV hY mhfrfjf rxjIq isMG dy jIvn qoN pRyrxf lYx dI
 

************************

 

 

iswDf kIrqn pRsfrn

vIzIAu

afprysLn nIlf qfrf

sMq jrnYl isMG jI

sLRI hrmMidr sfihb qy hmlf (1984)

BfeI qyijMdr isMG jI

kfkfr, dsqfr qy rihq

   

afzIAu inqnym

jpu jI sfihb

jfpu sfihb

qvY pRsfid svwXf

copeI sfihb

afnMd sfihb

rihrfsu sfihb

kIrqn soihlf

suKmnI sfihb

ismrn

sMq jrnYl isMG jI