nvF Xuwg qy iswK Drm

ipRMsIpl siqnfm isMG


mnuwK df inÈfnf sdf qoN hI suKfvIN, sucwjI pwDrI qy QuV rihq iËMdgI rfhIN iksy prm suK dI pRfpqI irhf hY. ies ivc koeI sMdyh nhIN ik kdI-kdfeIN kuJ igxqI dy afqm-drÈIaF ny sMsfrk loVF ƒ Gtf ky qy ‘duwK ivc suK mnfeI` vflI mnoibrqI pYdf krky vI ajyhy suK ƒ mfixaf hY; pRMqU jn sfDfrn, iËMdgI ivc ajyhI avsQf dI apRfpqI, afrQk DuVF, smfjk aiqafcfrF qy rfjnIqk ivKryivaF dI hoNd dy kfrn, sdf bycYnI, icMqf qy Btkn df iÈkfr hI irhf hY. sgoN Bgq kbIr vrgy qqvyiqaf ny vI BuiKaF BgqI krn qoN asmrQf pRgt kridaF afpxy ipafry ƒ keI qrHF dy qfhny myhxy idwqy hn.
qF, kI iPr jIvn ivc kyvl afrQk, smfjk jF rfjnIqk pwDr af jfx nfl hI mnuwK ƒ mn-iewCq jIvn-inwG dI pRfpqI ho skygI? kI aijhy mfiek sfDn ies ƒ suK dy afkfÈ `qy pRvyÈ krn dy Xog bxf skxgy, jo Pyr eIrKf, dvYq, iqRÈnf qy kfm kRoD dI BwTI ivc Julsy jf ky krUp nf kIqf jf sky? ies dI pVcol ËrUrI hY.
mnuwKI ieiqhfs sfKI hY ik suK dI Bfl ivc juwty mnuwK ny iek nhIN, anyk vfr, kdI dIn qy kdI dunIaF ivc AulJ ky afpxy kilafx ihq hMBly mfry. iek smyN qnF ƒ ivsfr ky kyvl afqmk AunqI rfhIN sdIvI suK dI Bfl qy pRfpqI dy Xqn kIqy gey. afbfdIaF Cwz inrjn jMglF, prbqF qy bIafbfnF dI Kfk CfxI geI. dUr kI jfxf hY ieQy sfzy dyÈ ivc hI idRÈtmfn bfry ‘imiQaf` ‘imiQaf` dI rwt lfAux qy afpxy anuXfeIaF dI kfierqf nf aihMsf qy AunHF nfl jrvfixaF vwloN hoey Dwky ƒ pRBU dI mfieaf qy pUrbly krmF df Pl ds ky ÈFqIpUrbk isr suwt dyx df AupdyÈ krn vfly aiDafqmk XoiDaF ny mnuwKqf ƒ iek aijhy rsfql ivc Dwkf dy Cwizaf sI, ijwQoN ieh sdIaF bfad AuWT ky ajy qwk pYrF Bfr KVy hox dy Xog nhIN bx skI. sMsfr ƒ iek BrFqI dwsx vfly ienHF sMinafsIaF dy jIvn sbMDI ies aDUry PlsPy rfhIN prK suK qy afqmk ÈFqI qF kI pRfpq hoxI sI, Aultf jIvn ieqnf inwGr igaf ik 2600 dI ngUxI igxqI ivc bfhroN afey jhfdIaF ny vI 33 kroV dyviqaF dI Et ivc idn ktI kr rhy ienHF ainMn BgqF ƒ aYsI kflI ijlHx ivc vgfh mfiraf ik ieh sO lfanqF dI lfanq gulfmI df qOk gl ivc puaf bYTy. gulfm ƒ qF supny ivc vI suK df iKafl krnf iek prbwq jyzI Buwl hY.
ies jIvn asPlqf qoN Gbrfey hoey mnuwK ny jIvn mnorQ kyvl qn dIaF loVF pUrIaf krn ƒ hI Qfp ilaf. vfm mfrgI iesy hI bgfvq df iswtf sn. punh punh pIxf, Kfxf qy Bog Bogxf ienHF df jIvn inÈfnf sI. iswtf AuhI inkilaf jo aDUry jF iek pwKI jIvn PlsPy df inklxf lfËmI sI qy aMq ivc pÈU pMCIaF ƒ afpxy nfloN ies qrHF dy Bog Bogx vflI dOV ivc ikqy awgy vyK ky iensfn ƒ afpxI iÈksq mMnxI peI.
swcfeI ieh hY ik jd vI iensfn ny jIvn dy iksy pihlU ƒ hI smuwcf jIvn mMnx dI Bul kIqI qF suK dI pRfpqI asMBv ho geI aqy kfierqf, qÈwdd, luwt-Ksuwt qy kyvl qn jF mnpRsqI vflI ibrqI bx jfx krky iek ipafrf Biraf sFJf BfeIcfrf bxnf asMBv ho igaf. mnuwKqf afpxy inÈfny qoN AuWKV BMbl BUsy KFdI rhI.
awj iPr asIN iek aijhy hI pdfrQvfd dy Xuwg ivc dI lMG rhy hF, mfieafvfdIaF df inÈcf qy nfarf hY ik afrQk Aucfn nIcfn ieky pwDr `qy af jfx `qy hr loVINdI vsqU bhulqf qy afsfnI sihq pRfpq hox nfl hI iek srb sFJy ipafr vflf qy drd vMzfAU smfj bx skdf hY. vwKry lfB hI ies sfry puafVy dI jVH hn qy ienHF dy mukx nfl byiPkrI, srlqf, sfAUpuxf qy suK dI mOj ivc jIvn dy K yVy ƒ mfixaf jf skdf hY.
sfƒ Auicq nhIN ik asIN aijhy BrfvF dI nIXq `qy Èwk krIey, hF, sfDnF nfl mqByd ho skdf hY. Auh vI pRBU dy rmxIk bfg dy hr bUty ƒ pRPuwlq qy KyVy ivc vyKx dy cfhvfn ho skdy hn. afKr mfnvqf dy hryk ÈuBicMqk df inÈfnf iehI hY ik ikvyN ies eIrKf, suafrQ qy vDI iqRÈnf aDIn luwt-Ksuwt ivc aMnHI qy afpxy pYrIN afpy kuhfVf mfr rhI jnqf ƒ sumwq qy afpxy sdIvIN qy smuwcy hfx lfB leI dIrK idRÈtI pfRpq hovy. pRMqU sfƒ aijhy sfmfn vfdIaF nfl mwqByd ËrUr hY jo hr nvIN qy ivdyÈI cmkdI vsqU ƒ lfl smJ ky apxf lYx dy afdI qy muwdeI hn. ienHF dI aijhI mnoibrqI dI pRsMsf nhIN kIqI jf skdI qy nf hI ieh inq nvyN sUrj jMmy isDFq sfrf swc mMny jf skdy hn. iËMdgI df mnorQ ivkfs mMnx vfly ies dy kyvl iek hI aMg dy ivkfs `qy Ëor idMdy hn qy ies bfry vrqmfn Koj dy iswitaF ƒ hI afKrI mMnx dI Buwl krdy hn. iswtf iehI inkldf hY ik pUrn qy sdIvI suK qoN vFJy rihx krky ies sMsfr ƒ shI arQF ivc suKI nhIN bxf skdy.
mnuwK ivc hor nIvyN drjy dy jIvF nfloN ieh iek vwzf vfDf hY ik ies ivc ipCly qjribaF qoN lfB AuTf ky BivwK ƒ suDfr skx dI ÈkqI hY. iPr vrqmfn Xuwg ivc Drm ivruwD pRcfr krn qy Kfvo Krco mOj Auzfvo dy nfairaF Qwly jIvn mnorQ ƒ rolx vfly ipCly qjribaF qoN lfB ikAuN nhIN AuTfAuNdy? Drm qoN myrf Bfv iksy Kfs ÈrIaq qoN nhIN sgoN AunHF sdIvI swcfeIaF dy sMgRih qoN hY jo mnuwK jIvn leI anmol moqI hn.
iswK Drm sMsfr ivc mfnvqf dI rihbrI leI, kuJ aijhy asUlF qy sdIvI swcfeIaF df sRgih hY jo iksy aglI iËMdgI ivc mukqI dI Bfl ihq nhIN, sgoN ieQy hI Gfl Kwt ky, vMz Ck ky, dunIaf ivc syvf kmf ky, sMsfr ƒ vDyry jIvn Xog bxfAux leI aiq ËrUrI hn. iËMdgI dy hr pihlU ƒ amlI qOr `qy smJx qy kmfAux df jy iksy kmfl kIqf hY qF Auh iswK gurU hI sn. jIvn df koeI aMg aijhf nhIN idsdf ijs `qy siqgurF ny mnuwK ƒ nroeI, inwgr qy shI iswiKaf, nf kyvl ËbfnI sgoN kmf ky nf dwsI hovy.
ieqnI ivÈfl cuVwqx qy sFJIvflqf rwKxy qy pRcfrn vfly lok Drm ƒ afpxf sunihrI Xuwg nyVy afAuNdf vyK ky AuqÈfhjnk hoxf cfhIdf hY.
 

************************

 

 

iswDf kIrqn pRsfrn

vIzIAu

afprysLn nIlf qfrf

sMq jrnYl isMG jI

sLRI hrmMidr sfihb qy hmlf (1984)

BfeI qyijMdr isMG jI

kfkfr, dsqfr qy rihq

   

afzIAu inqnym

jpu jI sfihb

jfpu sfihb

qvY pRsfid svwXf

copeI sfihb

afnMd sfihb

rihrfsu sfihb

kIrqn soihlf

suKmnI sfihb

ismrn

sMq jrnYl isMG jI