|
pUhlf mr muwk
igaf. sfry pfsy KuÈIaF dI lihr dOV geI. pMjfbI ivc khfvq hY ik
‘duÈmx mry qF KuÈI nf krIey, swjxf vI mr jfxf.` pr svfl ieh hY ik
Pyr iswK pMQ KuÈI ivc nwc ikAuN AuiTaf? ies df jvfb hY ik pUhlf
duÈmx nhIN sI. duÈmx df vI iek mfVf motf isDFq huMdf hY BfvyN Auh
ikMny vI GtIaf qy kmIxI pwDr Auqy vfr krdf hovy. duÈmx ƒ muafP krn
jF Cwz dyx dI vI guMjfieÈ hoieaf krdI hY. aMgryËI Èfier lFg PYlo
(1807-82) dI ieh nsIhq suxnI cfhIdI hY ik jy asIN afpxy duÈmxF dy
gupq ieiqhfs ƒ kdy jfnx dI ivhl kwZIey qF sfƒ pqf lwgygf ik AunHF
dy aMdr vI duwKF drdF df iek sMsfr ipaf huMdf hY, ijs nfl sfƒ kdy
kdy hmdrdI vI huMdI hY. pr pUhlf duÈmx nhIN sI. pUhlf qF duÈt sI
duÈt. afsf dI vfr ivc gurU sfihb Ëflm hrnfKÈ dy bfry ivc atl ÌYslf
dy rhy hn ik ‘hrnfKÈ duÈt hir mfiraf pRihlfd qrfieaf.` duÈt DrqI
Auqy iek boJ huMdf hY aqy Aus dy mrn nfl asIN sfry kuJ plF leI
hOly Puwl hoey mihsUs krdy hF. iesy leI pUhly dI mOq `qy iek awK
vI nm nhIN hoeI. mwsf rMgV vI duÈt sI, pr Auh sfzI kOm df ihwsf
nhIN sI. pr pUhlf sfzy aMdr bYTf hI iek duÈt sI, ijs df sPfieaf
krnf ieiqhfs nfl iensfP krnf sI.
Kflsf jI pUhlf dI mOq bhuq sfry svfl Cwz geI hY, jo iswK pMQ dI
mOjUdf mnoivigafnk qy dfrÈnk avsQf dy nfl juVy hoey hn. ieh svfl
iek lMmy afrtIkl dI mMg krdy hn qy smF afAux `qy kIqy vI jfxgy. pr
awj AunHF BrfvF dIaF gwlF sux leIey, jo KuMzF `c bYTy aqy swQF ivc
bYTy gwlF mfrdy bVy hI sihj suBfa aqy sfdgI ivc ieho ijhIaF hkIkqF
dws jFdy hn ik ascrjqf dy aflm ivc guMm hox ƒ jIa krdf hY. ieho
ijhy vyilaF `qy ieh vI idl krdf hY ik kfljF aqy XUnIvristIaF dIaF
pVfeIaF qy izgrIaF iksy KUh Kfqy ivc suwt dyeIey. kI ÌYslf idMdy
hn Blf pUhly bfry ieh sfd murfdy sfzy lok?
kihMdy hn ik nIly GoVy dy Èfh svfr ƒ pUhly df inhMg vflf bfxf cMgf
nhIN sI lwgdf. ieh ilbfs pihnx vfly qF dÈmyÈ ipqf dy rUhfnI ispfhI
afKy jFdy hn. ieh pihrfvf qF ‘afey nIN inhMg bUhf KolH dy inÈMg`
iek aijhI pdvI sI, jo lMmI Gflxf qoN bfad hI hfsl huMdI hY. ieh
isMGF dy Aucy afcrx dI ijAUNdI jfgdI inÈfnI sI qy pUhlf ies AucI
suwcI inÈfnI `qy iek gMdf dfg sI. suwKf isMG qy mihqfb isMG dy
vfrsF ny Auh dfg Do idwqf aqy nfl hI aYlfn kIqf ieh pivwqr qy
ieiqhfsk ilbfs pfAux df hwk isrÌ Ausy ƒ hoxf cfhIdf hY jo ies dy
asl hwkdfr hn. ieh aYlfn AunHF inhMgF leI vI iek sMdyÈ hY qy Èfied
cyqfvnI vI, jo awj kwlH ies ilbfs dI mhfnqf aqy ies ivc luky zUMGy
rfjnIqk qy smfjk rfËF ƒ Buwl cuwky hn.
hl vfhuMdy ieh
dfny iksfn pUhly bfry ieh vI ÌYslf dy rhy hn ik lok qF mr ky sfVy
jFdy hn, pr pUhly ƒ rwb swcy ny ijAUNdy ƒ sfiVaf hY. Kflsf jI jdoN
bMdy ƒ icÉf Auqy rwiKaf jFdf hY qF Auh sV ky nMgf huMdf hY, pr iek
duÈt pUhlf sI ik Auh sVn qoN pihlF hI nMgf kr idwqf igaf sI ijvyN
Aus dy sfry Ëulm kudrq ny nMgy kr idwqy.
pUhly dy ËulmF
dIaF khfxIaF vI bhuq sfrIaF hn, pr iek mYƒ ajy vI Xfd hY, jdoN
hMJU afp muhfry hI myrIaF awKF ivc vgx lwgdy hn. ies mwsy rMgV ny
iek cVHdI klf vfly KfVkU isMG dy pirvfr dy kuJ jIaF ƒ ijAUNidaF
sfiVaf sI. bwbr Kflsf df ieh KfVkU XoDf blivMdr isMG jtfxf aksr hI
myry kol pMjfbI itRibAUn ivc dUjy cOQy idn pRYs not dyx afAuNdf
huMdf sI. aYm[ey[ (aMgryËI) dI pVHfeI ivcy Cwz ky Auh sYNkVy
nOjvfnF vFg afpxy hwkF dI jMg ivc kud ipaf sI qy idnF mhIinaF ivc
hI ropV smyq keI iËilHaF dy hnyiraF df cfnx bx igaf sI. jdoN kdy
vI mYN lihr dIaF kmËorIaF jF GftF bfry Aus ƒ dwsdf sI qF Auh
KuwlHy mn nfl suxdf qy svIkfr krdf sI. Auh bhuq hI DIrj, TrMmy,
dUr aMdyÈ, nrm pr idRV ierfdy vflf CYl CbIlf gwBrU sI aqy jdoN Auh
ÈhId hoieaf qF lihr qoN dUrI `qy KVHoqy myry vrgy pwqrkfr vI afpxy
hMJU rok nhIN sn sky. pUhly dI mOq ny awj bIqy AunHF idnF dI Xfd
iPr qfËf kr idwqI hY, jdoN mMnU dI dfqrI dy iqwKy dMd bVI byrihmI
nfl isMGF dI Psl vwZ rhy sn.
pUhly df Psqf
vwZx vfilaF ny sfzI smUhk-cyqMnqf ƒ iek vwzI vMgfr suwtI hY. Èfied
imhxf vI mfiraf hY. Èfied sfƒ jgfAux dI vI koiÈÈ kIqI hY. smUhk
cyqMnqf dI kI pRIBfÈf hY. iek pRIBfÈf qF ieh hY ik ieh iksy vI kOm
dIaF sFJIaF pRfpqIaF, sFJIaF ijwqF qy sFJIaF hfrF huMdIaF hn. kI
ieh gwl kih idwqI jfvy ik sfzI smUhk cyqMnqf dI hr prq ny awj gurU
qoN mUMh moV ilaf hY? smUhk cyqMnqf murJfAuNdI jf rhI hY, jdik
ivakqIgq-pRBUswqf sdf hI ijAUNdI jfgdI hY. pUhly dI mOq ny ieh
dwisaf hY ik boqf isMG qy grjf isMG vrgy isMGF ivc dÈmyÈ ipqf dI
Xfd ajy vI aMimRq vyly dI qfËgI rwKdI hY, jdik smUhk cyqMnqf Auqy
zUMGIaF ÈfmF df pihrf hY.
ivakqIgq pRBUswqf iËMdfbfd.
|
