|
|
hirmMdr sfihb ivKy ds idn ieMj gujfry jUn 1984 dy |
|
1 jUn, 1984 eI[ ƒ mYN afpxy sfQIaF smyq sRI hirmMdr sfihb ivKy
izAUtI qy igaf. bfrHF vjy izAUtI smfpq hox qoN bfad mYN afpxy sfQI
avqfr isMG (cfcy dy puwq Brf) ƒ ikhf ik afpF Gr cwlIey, hflfq ivgV
skdy hn. Auh nhIN mMinaf aqy Auh iËd krky sfƒ gurU rfmdfs lMgr vwl
lY igaf aqy kihx lwgf, ‘‘afpF lMgr CkIey``. asIN lMgr dy bfhrly gyt
qy hI sI ik pOxy ku iek vjy df smF hovygf ik golI cwlxI ÈurU ho geI.
myry sfQI dy pYrF ivc pqf nhIN kI vwjf ik KUn vgx lwgf. pr Auh pYr
dI swt dI prvfh kIqy bgYr sfzy nfl lMgr hfl ivc clf igaf. lMgr Ck ky
bfhr afey qF hflfq aYsy bx cuky sn ik Gr jfxf vI muÈkl ho igaf. Èfm
qk asIN afpxy GrF ƒ jf sky. agly idn 2 jUn 1984 eI[ ƒ asIN afpxIaF
izAUtIaF qy af gey. imqI 2- 3 aqy 4 jUn 1984 eI[ qwk dIaF izAUtIaF
krdy rhy. 4 jUn 1984 eI[ dI rfq ƒ asIN igwly kwpiVaF vfly stor ivc
rhy. 5 jUn 1984 eI[ dI rfq ƒ svyry pMj vjy pihlf vwzf Pfier hoieaf.
asIN sfry AubVvfhy AuWTy. sfƒ kuJ vI nf suwJy. Aus smyN sfzy nfl
BfeI suirMdr isMG joDpurI qy AuQy izAUtI kr rhy syvfdfr vI mOjUd sn.
kuJ PfieirMg GtI qF asIN aMdr izAUtI qy cly gey.
pMj jUn sfrf idn mYN kdI shfiek rfgI, kdy qbly vfly dI jgHf izAUtI
krdf irhf. iËafdf izAUtI mYN jQydfr rfgI dI inBfAuNdf irhf. 5 jUn dI
Èfm 5-6 vjy bfhr bfQrUm krn igaf. Aus qoN bfad mYN drÈnI izAUZI clf
igaf. PfieirMg aYnI qyË sI ik mYN hirmMdr sfihb izAUtI qy nf jf
sikaf. sfry pfsy dI bwqI bMd kr idwqI geI. grmI bhuq iËafdf pY rhI
sI. hnHyry ivc jd asIN pfxI dI qlfÈ dOrfn rYbr ivc hwQ mfiraf qF
rYbr KflI sI. asIN iek Cotf ijhf twb ijs ivc brqn afid Doqy sn,
ivcoN mUMh igwlf krky guËfrf krdy rh. pMj jUn ƒ PfieirMg aYnI qyË sI
ik cwl rhy goilaF bfry pqf nhIN sI lwg irhf ik ieh golf sRI akfl qÉq
sfihb vfly pfisEN af irhf sI jF sRI drbfr sfihb vfly pfisE. bMbF dy
KVfk aqy Dmk kfrn Gwtf-imwtI bhuq iËafdf AuWz irhf sI. goilaF dy
KVfk dy BYa kfrn sfƒ ies qrHF mihsUs ho irhf sI ijvyN rfq bhuq lMmI
ho geI hovy. Cy jUn ƒ BfeI gurcrn isMG, rfgI sfZy ku cfr vjy idn dI
loa lwgI qF asIN mihsUs kIqf ik drÈnI izAuZI sfzy leI hux surwiKaq
nhIN, sfƒ ieQoN cly jfxf cfhIdf hY. myry nfl iek sfQI blvMq isMG
sUrmf isMG vI sI. ies sUrmf isMG ny myrf kmIË PiVaf, asIN drÈnI
izAuZI qoN dwKxI bfhI dI izAuZI vwl aYnI qyËI nfl Bwjy ik myry sfQI
sUrmf isMG qoN myrf kmIË Cuwt igaf. golIaF dI buCfV aYnI qyË sI ik
sfzy ivcoN iksy dI vI ihMmq nf peI ik sUrmf isMG ƒ ilaf skdy. jd
asIN drÈnI izAuZI qoN Bwjy qF mYN dyiKaf ik sRI akfl qKq sfihb dy
sfhmxy pMj-Cy lfÈF POjIaF dIaF aqy iek lfÈ isMG dy bfxy ivc pqf nhIN
iks dI peI sI. jd asIN kmry aMdr pRvyÈ kIqf qF aMdr bYTy 15-16
afdmIaF ny ieÈfry nfl smJfieaf ik Qmly dy Ehly ho jfE, sfhmxy imltrI
vfly hmlf krdy af rhy hm. golIaF, bMbF dI afvfË ieMnI iBafnk sI ik
drvfËy kol pey pIpy ivcoN QoVHy ijhy pfxI ƒ ilafAux dI ihMmq koeI
nhIN sI kr irhf. sfry iek dUsry ƒ kih rhy sn ik pfxI iplfE. pihlF
bYiTaF ivc myrf koeI vI vfikP nhIN sI, pr iPr vI mYN afpxy afp ƒ
Kqry ivc pf ky arkF Bfr cwldf hoieaf pfxI vflf pIpf cuwk ilafieaf.
ies pIpy ivc awDy qoN iËafdf imwtI-Gwtf qy do ku iltr pfxI mOjUd sI.
asIN hflfq qy smyN dI nËfkq ƒ smJidaF QoVHf QoVHf hI pfxI pIqf.
6 jn 1984 ƒ ÈfmI 4 vjy qoN 4-30 dy drimafn anfAUNsmYNt hoeI ik jo vI
ivakqI mOjUd hY, hwQ KVHy krky bfhr af jfE. asIN sfry bfhr inklx
lwgy qF aMdr bYTy iek ËKmI isMG ny mYƒ qrly mfridaF ikhf ik mYƒ vI
bfhr lY jfE, nhIN qF mYƒ imltrI vfly aMdr dyK ky mfr dyxgy. bMdy dI
jfn bcfAuxI puMn smJidaF mYN Aus ƒ GnyVy cuwk ilaf. bfhr jf ky jd
mYN hwQ KVHy krn lwgf qF PwtV isMG df sfrf Bfr myrI grdn qy af ipaf.
myry zyly bfhr afAux lwgy. mYN bhuq muÈkl nfl sMBfldf hoieaf Aus ƒ
ÈhId buMgy qk lY igaf. AuQy jFidaF hI sfzIaF isr vflIaF dsqfrF nfl
bfhF ƒ ipwCy krky bMnH idwqf igaf. sfvDfn bYTx dI hdfieq kIqI geI.
sfzy nfloN pihlF bYTy ivakqI pfxI pfxI kurlf rhy sn. imltrI vfilaF
ny sfzy hwQ nhIN KolHy. Auh afpy hI pfxI dy iglfs sfzy mUMh ƒ lgf ky
pfxI iplf rhy sn. jd sfƒ pfxI idwqf qF Aus ivcoN lfÈF dI bo af rhI
sI. asIN nf cfhuMidaF hoieaF vI jfn bcfAux dI Éfqr awDf awDf iglfs
pfxI pIqf. 7 jUn 1984 nuM BfeI drÈn isMG syvfdfr, 5 vjy qoN 6 vjy dy
drimafn bYTy isMGF kol pihrf dy rhy imltrI vfilaF kol igaf, ijs kol
isMG sfihb igafnI sfihb isMG duafrf iqafr kIqI ilst sI. Aus syvfdfr
ny imltrI vfilaF ƒ ilst idKfAuNdy hoey ikhf ik imltrI aÌsr af rhy hn,
kIrqn ÈurU krnf hY, Plfny Plfny bMdy Cwz idE. myrf imwtI nfl mUMh
Biraf ipaf sI. mYN afpxf mUMh moZy nfl sfP kridaF ikhf ik ‘‘mYN
gurcrn isMG rfgI hF. jy kIrqn afrMB krnf hY qF mYN afvF``? aYnf kihx
dI dyr sI ik imltrI vfly ny myry qy bwt kwZ mfiraf. syvfdfr ny myry
vwl ieÈfrf kridaF ikhf ik ies ƒ Cwz idE. mYN AuWT ky Aus syvfdfr dy
nfl clf igaf. imltrI vfly myry vwl ies qrHF dyK rhy sn, ijvyN mYN
AunHF df bhuq vwzf gunhgfr hovF. kfPI idn grmI ivc aqy imtI-Gwty ivc
rhy sI. mYN hir kI pOCI mUMh-hwQ Doqf aqy kmIË pËfmf pfxI c Gcol ky
jMgly qy pf idwqf. igafnI sfihb isMG afvfËF mfr rhy sn ik kIrqn
afrMB kro, aPsr af rhy hn. mYN afAux hI lwgf sI ik myrf sUt Auz ky
srovr ivc jf izwgf. iPr mYN syvfdr ƒ afvfË mfrI qy ikhf ik isr qy
dsqfr nhIN hY. mYƒ do isropy ilaf ky idAu. mYN isrpy isr qy bMnH ley.
iPr mYN Aus syvfdfr ƒ ikhf ik myrf sUt srovr ivc jf izwgf hY, mYƒ
Qwly ivCfAux vflI icwtI cfdr hI ilaf idAu. Aus ny cfdr ilaf ky idwqI.
mYN cfdr nMgy srIr qy lpyt ky sRI drbfr sfihb aMdr jf ky kIrqn afrMB
kr idwqf. sfƒ hukm sI ik jd koeI aÌsr afvy, kIrqn afrMB kr idwqf
jfvy. aÌsr jfx qoN bfad Èbd dI smfpqI ËrUr krnI hY.
iek vfr iek aÌsr afieaf, mYN kIrqn afrMB kr idwqf. kIrqn kridaF
kridaF myrI aYsI awK lwgI ik mYƒ koeI pqf nf lwgf ik aÌsr kdoN afey
qy kdoN vfps cly gey? myry sfQI ny myrf gozf nwp ky ikhf ik Èbd dI
smfpqI kro.
jd asIN pyÈfb afid jfxf huMdf qF imltrI vfly GMtf-Gr vfly pfsy sfzy
nfl jFdy aqy afpxI KuÌIaf BfÈf ivc agly ƒ pqf nhIN kI smJfAuNdy?
8 jUn 1984 eI ƒ mYN igafnI sfihb isMG ƒ ikhf ik kfPI idn ho gey kuJ
KfDf-pIqf nhIN qy nf hI ieÈnfn kIqf hY, mYN igafnI pUrn isMG horF dy
GroN kuJ Kf pI ky afAuNdf hF. mYN kpVy bdl ky ajy awDf Pulkf hI KfDf
sI ik sunyhf phuMc igaf ik jldI phuMco, kIrqn afrMB krnf hY. mYN
Ausy vkq AuWT Kloqf aqy bcdf awDf Pulkf jyb ivc ieh soc ky pf ilaf
ik jy smF lwgf qF Kf lvFgy. 10 jUn ƒ mYN isMG sfihb jI ƒ ikhf ik mYN
Gry jf ky nhf-Do afvF, nfly Gr dws afvF, Gr vfly iPkr krdy hoxgy.
isMG sfihb igafnI sfihb isMG ny ikhf, ‘‘qUM jfh! qyyry nfl imltrI
vfly Byj idMdy hF, ikAuNik hflfq bhuq mfVy hn, nf qF qYƒ iksy ny jfx
dyxf hY aqy afAux lwigaF vI muÈkl hoeygI``. myry nfl imltrI vfly gey.
mYN ieÈnfn-pfxI kIqf. imltrI vfly mYƒ Ausy smyN vfps sRI hirmMdr
sfihb lY afey.
************************
|
|
|
|
|
iswDf kIrqn pRsfrn
vIzIAu
afzIAu inqnym
|
|