|
|
ÌOjI kfrvfeI koeI afKrI rsqf nhIN sI |
|
sfkf nIlf qfrf dy dOrfn jo iswK golzn tYNpl ivc ÌOjI hmly df
hiQafrbMd mukfblf kr rhy sn, Auh afpxy Drm dI rwiKaf leI afpxy jfieË
aiDkfr dy aDIn lV rhy sn. ies gwl df pRgtfvf irtierz lYPtInYNt jnrl
aYs[ky[ isnhf ny kIqf. ieh lY[ jnrl aYs[ky[ isnhf AuhI hn, ijnHF ny
drbfr sfihb`qy hmlf krn qoN nFh kr idqI sI. ies leI ienHF ƒ afrmI df
cIÌ nhIN bxfieaf igaf sI. ienHF dI QF`qy iPr nvF cIÌ bxfieaf igaf sI.
‘‘POjI kfrvfeI koeI afÉrI rsqf nhIN sI, ijvyN ik pRDfn mMqrI ieMdrf
gFDI sfƒ mnvfAuxf cfhuMdI hY. ies ÌojI hmly df PqUr ieMdrf gFDI dy
idmfÊ ivc 18 mhIny qoN GuMm irhf sI``. jnrl isnhf ny disaf ik jdoN
Auh pwCmI dy muKI sn qF AuhnF ƒ koeI rfq dy 10 vjy tYlIPon`qy ieh
dwisaf igaf ik srkfr ny ieh AuWc pwDr`qy PYslf kr ilaf hY ik ÌOj ƒ
sMq jrnYl isMG iBMzrF vfly dI igRPqfrI df kMm sONp idqf jfvy. pr
jdoN jnrl isnhf ny Aus tYlIÌon krn vfly ƒ ikhf ik jd qk AunHF ƒ ÌOj
dy muKI jF riKaf mMqrI vloN afdyÈ pRfpq nhIN huMdy, Auh koeI kfrvfeI
nhIN krngy qF ies qoN bfad ieho ijhy koeI afdyÈ nhI imly. ieh 1981
dy aKIr dI gwl hY jdoN drbfrf isMG pMjfb df muwK mMqrI sI. so ieh
gwl qYa hY ik qkrIbn 30 mhIny pihlF ÌOjI kfrvfeI df ÌYslF ilaf jf
cukf sI ijs ƒ amlI jfmf, 1984 ivc pihnfieaf igaf``.
‘‘Pyr jdoN sMq jrnYl isMG cONk mihqf gey qF iek vfr Pyr ÌOj qoN
armoured personnel carriers (pac) dI mMg kIqI geI qF jo pulIs ƒ ieh
sMq iBMzrFvfilaF dI igRPqfrI ivc shfeI ho skx. ieh gwl akflIaF dy
Drm XuwD morcy dy ÈurU hox qoN (agsq 1982) keI icr pihlF dI hY.
mOrcf lwgx qoN QoVHf icr bfad dI dUnvfdI nyVy ckrfqf CfAUxI ivc POj
ny kmFzo aYkÈn dI ivAuNqbMdI qy irhrsl ÈurU kr idqI sI aqy ies kMm
leI golzn tYNpl kMplYks df iek mfzl vI iqafr kr ilaf igaf sI. ‘‘iek
hor isKlfeI kyNdr srsfvf nyVy ÈurU krn dI qjvIË pihlF agsq, 1983 qy
Pyr aprYl 1984 ivc bxfeI geI, pr ies df Byq sMq jrnYl isMG qy AunHF
dy sfQIaF ƒ lwgx kfrn ies ƒ ivcy hI Cwz idqf igaf``.
iehnF ÌOjI iqafrIaF dy sMdrB ivc jo sMq iBMzrfvfilaF qy AunHF dy
sfQIaF ny golzn tYNpl dI surwiKaf leI afpxI pUrI vfh lgf idqI qF
iksy ƒ koeI aiDkfr nhIN ik AunHF ƒ doÈI krfr dyvy. jdoN quhfƒ pqf
lwg jfvy ik quhfzy Gr`qy koeI hmlfvr hmlf krn vflf hY qy quhfzf ieh
kfƒnI qy ieÉlfkI ÌrË bx jFdf hY ik qusI hmlvrF ƒ mUMh qoV jvfb dyvo.
ies mfmly ivc hmlf hox vflf Gr iswKF df pivwqr hirmMdr sfihb sI.
‘‘dUsry quhfƒ mukfblf krn leI duÈmxf nflo vwD nhIN qF brfbr dy
hiQafrF dI ËrUrq hY ieMdrf gFDI df ieh kihxf sI ik sMq iBMzrfvfly
ipCly iek sfl qoN hiQafr iekwTy kr rhy hn. pr ieh Aus dy POjI hmly
dI kfrvfeI dy ÌYsly qoN kfPI icr bfad ivc ÈurU hoieaf.
‘‘dsMbr 1983 ivc sMq jrnYl isMG dy sfQIaF ny qyjf isMG smuMdrI hfl
dy sfhmxy do surMgF KodIaF pr AunHF ƒ ieh surMgF bMd krn leI mnf
ilaf igaf qy ieh surMgF bMd kr idqIaF geIaF. soN ies qoN ieh gwl sfÌ
Ëfihr hY ik dsMbr 1983 qk koeI vI iswK nyqf srkfr nfl hiQafrbMd
lVfeI leI iqafr nhIN sI. ÈRomxI kmytI dy skwqr s: Bfn isMG muqfbk
golzn tYNpl kMplYks dI morcfbMdI 17 PrvrI ƒ ÈurU hoeI. ieh vI ies
leI ÈurU hoeI ikAuNik sI[afr[pI[aYP[ aqy bI[aYs[ aYP[ dy nIm ÌOjI
dsiqaF ny hirmMdr sfihb dy afly duafly dIaF iemfrqF ƒ kbËy ivc lY ky
AuQy bMkr bxfAuxy ÈurU kr idqy qy ibnHF iksy kfrn hirmMdr sfihb vwl
ruk ruk ky golIaF clfAuxIaF ÈurU kr idqIaF. so srkfr dI ies kfrvfeI
ny sMq jrnYl isMG ƒ morcfbMdI dy leI Auksfieaf. iPr meI dy aKIr ivc
sI[afr[pI[aYP[ aqy bI[aYs[aYP[ ny hr roË 10,000 golIaF dI buCfV
golzn tYNpl kMplYks vl krnI ÈurU kr idqI ijs df muwK mMqv sI ik jdoN
ies dy jvfb ivc golI cly qF pqf lwg sky ik sMq jrnYl isMG qy AunHF
dy sfQIaF kol iks qrHF dy hiQafr hn qy AuhnF dy morcy iks iks pfsy
hn. ies df dUsrf mMqv lVfeI ƒ jfx buwJ ky BVkfAuxf sI``.
‘‘koeI vI rwb df ipafrf iswK iksy vI Ìoj ƒ afpxy pivwqr asQfn
hirmMdr sfihb vwl vwKx dI iejfËq nhIN dy skdf. ieh hr iswK df
ieÉlfkI dy Dfrmk ÌrË bxdf hY ik Auh hirmMdr sfihb vwl vwDx vfly hryk
duÈmx dy dMd Kwty kry qy ies dI ihÌfËq leI mr imty. sMq iBMzrFvfilaF
ny afpxy sfQIaF smyq iswK juJfrU sUrbIrF dI pRpMrf df pflx krdy hoey
afÉrI golI qy afÉrI suafs qk lVfeI kIqI. ienHF hI kfrnF krky afdmI,
aOrqF qy bwcy jo ik hirmMdr sfihb dy drÈnF ƒ afey, ny vI ies dI
pivwqrqf kfiem rwKx leI afpxIaF jfnF dI bfËI lgf idqI``.
************************
|
|
|
|
|
iswDf kIrqn pRsfrn
vIzIAu
afzIAu inqnym
|
|