|
|
sMG nyqfvF aMdr goablË dI rUh df pRvyÈ |
|
keI vfr mfXUsI dy aflm aqy socF dIaF zUMGyrIaf KwzF ivcoN inkly Èbd
bVy gMBIr aqy ÈkqIÈflI huMdy hn aqy AuhnF ÈbdF dIaF dlIlF Aupr prdf
pfAuxf nf-mumikn huMdf hY.
iksy adIb df kQn hY-
A just cause from the depths of a vace is stronger then an army.
ajokI kOmI dÈf ƒ vyK ky cuwp rihx vI byÊYrq hox df sbUq hovygf. kOmI
ËjbfqF df Kfqmf kOmI Gfx df sbwb bx jfvygf jykr mƒvfdI rUh nfl do
hwQ krn df ivcfr iqafg idwqf qF mrd aKvfAux dIaF sPfeIaF pyÈ krnIaF
vI inpuMskqf df pRgtfa hovygf. ieiqhfs df BgvFkrn ijQy iswK kOm dI
aihm smisaf bx geI hY AuQy nfl hI sMG qMqr aDIn gqIivDIaF clf rhIaF
jQybMdIaF vloN bIqy dy nfl-nfl vrqmfn GtnfvF pRqI bfr-bfr JUT nf
pRgtfa Èfied iek idn swc df rUp Dfrn kr lvygf. kOmI klm dy swc df
pwlf nf PiVaf qF mfXUsI qoN vwD pwly kuJ nhIN pvygf.
iPr AusI AuTfn sy qIr AuTy kmF AuTy,
sbr kI Ëbfn sy Èor al-amF AuTy.
bVI qRfsdI dI gwl hY ik iksy bI[jy[pI[ ny hirmMdr sfihb Aupr hoeI
PojI kfrvfeI ƒ dyr nfl hoeI drusq kfrvfeI afK ky ieMdrf gFDI ƒ durgf
df pRqwK rUp drsfieaf sI awj Ausy hI rfjnIqk pfrtI dy pRmuwK aqy
sfbkf pRDfn mMqrI atwl ibhfrI vfjpfeI ny ikhf hY ik mYN bilAU stfr
apRyÈn dy ivruwD sI, mYN ieMdrf gFDI ƒ zFitaf sI. drasl ieh bfr-bfr
boly jf rhy JUT df hI pRgtfa sI.
atl ibhfrI vfjpfeI dy lMmf smF nyVly sihXogI rhy sRI iÈv kumfr ny
ikhf hY ik sRI vfjpfeI ƒ AunHF kyvl aXuwiDaf ivc ivvfdgRsq ZFcy ƒ
Zfhy jfx vyly aqy 1984`c sRI drbfr sfihb ivKy afpRyÈn bilAU stfr
smyN zfZy pryÈfn huMidaF qikaf sI. BfrqI jnqf pfrtI dy aKbfr ‘kml
sMdyÈ` ƒ idqy iek ieMtrivAU dOrfn sRI iÈv kumfr ny ikhf hY ik bilAU
stfr apRyÈn vyly qF vfjpfeI ny Kud AudoN dy pRDfn mMqrI ieMdrf gFDI
ƒ iml ky Aus ƒ aijhIaF kfrvfeIaF qoN guryj krn dI slfh idMdIaF
icqfvnI vI idwqI sI ik Aus ƒ aqy dyÈ ƒ ies df muwl cukfAuxf pvygf.
iÈv kumfr ny disaf ik vfjpfeI df koeI vI duÈmx nhIN hY. Auh hmyÈF
nrmI nfl gwl krdy hn, jfnvrF ƒ Auh bhuq ipafr krdy hn. ‘‘iek idn Auh
sMsd qoN prqy qF AunFH ƒ pqf cilaf ik AunHF df pflqU KrgoÈ mr igaf
hY. KrgoÈ dI mOq dI Kbr sux ky Auh suMn ho gey aqy lgBg ro hI pey.
Aus idn AunHF Kfxf vI nhIN KfDf``. iek svfl dy jvfb ivc iÈv kumfr ny
ikhf ik AunHF dIaF afpxIaf Kud dIaF koeI AumMgF nhIN hn. Auh hmyÈF
vfjpfeI dy hukmF dI AuzIk krdy rihMdy hn.
pr iek svfl pYdf huMdf hY ik vfjpfeI ny jdoN kÈmIr ivc CwqIisMGpurf
dy do drjn iswKF ƒ mrvfieaf aqy ijs bfry sfbkf amrIkI pRDfn ibl
kilMtn ny iek pusqk ivc iliKaf hY, AudoN vfjpfeI ny ikMny aslI jF
nklI aQrU vhfey sn, ies bfry ieMtrvIAU ivc kuJ nhIN disaf, nf hI ies
svfl df koeI jvfb idwqf ik bilAU-stfr apRyÈn ÈurU huMidaF hI vfjpfeI
df jo ibafn aKbfrF ivc Cipaf sI, Aus ivc Aus ny ikhf sI, ‘‘ieh iek
cMgI kfrvfeI hY jo Ërf dyr nfl kIqI geI. Xfd rhy vfjpfeI ny iehI
ibafn pfrlImYNt`c vI idwqf sI ik ieh kfrvfeI bhuq pihlF kr idwqI
jfxI cfhIdI sI``.
bVf ajIb sbwb sI, igwdVF dI llkfr, rvfieqI lIzriÈp vloN idwqf jf
irhf siqkfr, Dfrimk lIzriÈp df ingfr, BivwK dI lIzriÈp smJx vfilaF
df iqRÈl df shfrf mMgdI qlvfr aqy dUsry pfsy pMQ drdIaF, pMQ pRsqF
dy ihridaF ivwc mGdy roh dy aMigafr kOm dIaF do-rUpI BfvnfvF df
pRgtfa kr rhy sn. iksy adIb dy bol ies swc ƒ Aujfgr krdy hn,
clnf Aunkf Xy kihqf Qf adf afeI Èrfb afieaf,
myrI iksmq Xy kihqf QI blf afeI aËfb afieaf.
qogVIey, isMgl qy ikÈorF dI avfË gUMjI, ‘‘iswK ihMdU Drm df iek
ihwsf hn``.
BOly ichiraF ivwcoN ivrft agnI dy rUp vFg pRgt hoeI ies ËihrIlI,
kuVI qy Brosy ivhUxI dlIl ƒ kOm df vwzf vrg ijs df Aupr iËkr kr
cuwky hF, hËm kr igaf. pr ieh koeI CotI gwl nhIN sI jo sihjy hI kOm
dy hlk aMdr Auqr jfvy ieh qF ies qrHF sI ijvyN iksy dm qoV rhy
XfhUdI dI CfqI qy zf: goablj ny pYr Diraf hovy jF iksy ËKmI pey Èyr
Aupr cfqr iÈkfrI Klo ky llkfry mfr irhf hovy. pr jykr XfhUdIaF dy
sMGrÈ, nIqI, ivdvqf aqy smrpx qoN sbk nf isiKaf qF qogVIey dy rUp
ivwc keI goablj axKIly sUrimaF dIaF CfqIaF qy pYr Dr ky kUV df
ieiqhfs rcxgy. zf: goablj aqy Aus dIaF nIqIaF qoN sMG ny apnfeIaF hn
AuhnF df ivsQfirq iËkr krn qoN pihlF sfƒ afpxIaF ijMmyvfrIaF pRqI
sucyq hoxf pvygf. koeI Èwk nhIN ik iswK iewk vwKrI kOm hY. sB jfxdy
hn pRMqU sMGIaF vloN bfr-bfr ies kQn df dohrfa goablË dI nIqI df
pRgtfa hY. ikAuNik bfr-bfr boilaf, vwzy qoN vwzf JUT aKIr swc ho
inbVdf hY aqy afm avfm jo vDyry sucyq nhIN huMdf Aus ƒ vDyry pRBfivq
krdf hY. keI vfr swc iknfry rih jFdf hY qy kUV cfqrI krky vDyry
pRgqIÈIl. iek CotI ijhI khfxI ies ƒ XQfrQ rUp ivwc pRgt krdI hY, jo
afm avfm leI isiKafdfiek hY, ‘‘iksy iÈkfrI dy DoKy BrpUr mfieafjfl
ivwc Ps ky ËKmI ho ky izwgf Èyr, awKF ivwc hMJU leI, iÈkfrI dI KuÈI,
bhfdrI dIaF tfhrF, aqy kUV dy ikwisaf ƒ sux irhf sI. pRfx inkldy jf
rhy sn pr DuMdlI nËr dy sfhmxy aqIq dIaF kuJ JfkIaF Aus ƒ Aus dy
bhfdrI dy kfrnfmy, dlyrI, idRVqf aqy vfhIaF aOKIaF vftF dI Xfd qfjf
krvf rhIaF sn. pr jo awKF sfhmxy vfpr irhf sI Auq cfqr iÈkfrI dy
mwkr qy Pryb df pRgtfa sI. Èyr dy kMnF ivc iksy adIb dy kQn bfr-bfr
gUMj rhy sn,
‘‘jykr bhfdr ÈyrF ny ieiqhfs nf sFiBaf, nf iliKaf qF iÈkfr df
ieiqhfs iÈkfrI dI hI Ausqq krygf``.
(Untill the lions have no historians, the history of the hunt will
glorify the hunter)
ieh iewk kOVf swc hY jykr kOm ny ies pwK qoN axdyKI kIqI qF bfr-bfr
boilaf jf irhf JUT swc ho inbVygf ikAuNik sMg asl ivwc Bfrq ivwc
PfÈIvfdI nIqIaF df pRgt rUp hY, ijs ƒ ihtlrvfd df koeI Èwk nhIN ik
jykr ies mƒvfdI PfÈIvfd dy bwdl ies iKwqy dy aMbr Aupr gihrfAuNdy
gey aqy smUh Gwt igxqIaF iehnF iKlfP lfmbMd ho geIaF qF dyÈ dI iksmq
ryKf Aupr aijhI ibjlI izwgygI jo ies dyÈ dy nkÈy ƒ bdlx dI smrQf
rwKygI.
ihMsfvfdI pRikRaf, jfqIvfd dy DfrnI ies sMG rUpI aiqvfdI sMgTn ny
BfrqI iKqy ivwc PfÈIvfd jF nfËIvfd df rfh hI ikAuN cuixaf?
ihtlr aqy musoilnI vrgy PfÈIvfdI nyqfvF nfl ies aiqvfdI sMgTn dy
sMbMD kdoN qy ikvyN bxy?
ÈfKfvF ivwc nfjIvfdI pRikRaf aqy ivDfn hI ikAuN lfgU kIqf igaf?
sMG ny ihtlrvfdI icMnHF aqy ikRafvF ƒ ikAuN pihl idwqI?
kI ihtlr dy PfÈIvfd df aDfr vI mƒvfd sI?
aijhy anykF svfl hn jo sihjy hI afm mnuwKI dI mfnisk swqf Aupr jnm
lYNdy hn pr iehnF svflF dy lVIvfr jvfb qoN pihlF iek gwl smJnI ËrUrI
hY Auh hY, sMG vloN bfr-bfr boly jFdy vwzy qoN vwzy JUTF ipCy
kfrjÈIl ihtlr dy pRfpygMzf minstr zf: goablj dI nIqI. so Auprokq
sfry pRkrx dI pVqfl qoN pihlF ËrUrI hY zf: goablj dIaF nIqIaF df
aiDaYn jo ik sMG dI nIqI df pRyrnf sRoq hn. ies aDIN hI sMG ny afpxy
jnm qoN lY ky hux qwk lgfqfr anykF hI vwzy JUT boly hn aqy bfr-bfr
duhrfAu ny iehnF JUTF ƒ swc vjoN rUpmfn kIqf hY.
nfËIvfdI jrmnI dy izktytr ihtlr dy pRfpygMzf minstr zf: josP pfl
goablË ijs ƒ ivÈv df pRmuwK nIqI pRsfirk mMinaf jFdf hY df jnm 28
akqUbr 1987 ƒ iek kYQoilk eIsfeI pRvfr ivwc hoieaf. ieiqhfs aqy
PlsPy dI Auc ividaf gRihx krn AuprMq nftkI Kyqr dy iek ivÈy Aupr
pI[aYc[zI[ kIqI. kuJ smF ieh jnmnI POj ivwc vI irhf.
koeI Èwk nhIN ik goablj isafxp aqy nIqIvfnqf BrpUr bulfrf sI aqy
afpxy mksd dI pUrqI leI vwzy qoN vwzf JUT dy pRsfr df afsrf lYNdf sI.
ihtlr afpxI ilKq ‘‘myrf sMGrÈ`` ivwc Kud mMndf hY,
Dr. Goebbles was gifted with two things without which the situation
of Berlin could not have been mastered; verbal facility and
intellect.
zf[ goablË dI aijhI ivdvqf, JUT bolx dI sPfeI aqy vwzy qoN vwzy JUT
dI lok mfniskqf ivwc sucwjI pyÈkfrI ny goablË ƒ ihtlr dy nyVy lY
aFdf. 1933 ivwc ihtlr ny swqf qy kfbË huMidaF hI goablË ƒ pbilk
ienlfeItmYNt aqy pRfpygMzf minstr bxf idwqf. lokF nfl juVy sfry
sMcfr mfiDam aqy sMprk sUqr ies aDIn kr idqy. zf: goablj ny hr pwQ
qoN JUT df shfrf lY ky lok mfniskqf ivwc ies qwQ ƒ idRV krvf idwqf
ik jrmn dI rwiKaf, lokF dI slfmqI aqy XfhUdIaF dy Kfqmy df kfrj kyvl
jrmn df msIhf ihtlr hI kr skdf hY. ihtlr ÈFqI dy hwk ivc hY pr Aus ƒ
jMg leI guaFZI ivroDI mulkF vloN mËbUr kIqf jf irhf. aijhy inwqfpRqI
boly jf rhy vwzy qoN vwzy JUTy qwQ jrmn avfm df Aulfr ihtlr vwl krdy
gey aqy XfhUdI nsl dy iKlfP sfrf jrmn lfmbMd ho igaf. bfr bfr ihtlr
dIaF pRfpqIaF aqy jrmn dy Auc afrIaf siBafcfr df iËkr kIqf jFdf irhf.
zf: goablj afpxI JUT aDfirq nIqI df Kulfsf krdf ilKdf hY,
If you tell a lie big enough and keep repeating it, people will
eventually come to believe it.
Bfv ik ‘‘jykr qusIN vwzy qoN vwzf JUT bfr-bfr boldy ho, aKIr lok ies
ƒ swc mMn ky XkIn krnf ÈurU kr idMdy hn``.
goablj dI ies pfilsI (Repeating the lie until it is taken to be
truth) ik vwD qoN vwD JUT boly jdoN qwk ik ieh swc df rUp Dfrn nhIN
kr lYNdf. sMG vfsqy vrdfn sfbq hoeI hY.
zf: goablj dI ijMdgI dI iek CotI ijhI Audfhrn Aus dI nIqI df pRgt
rUp hY. ‘df asflt` nfmk iek mfisk pwqr ivwc zf: goablj ny iek
nIqIvfn aqy nyk XhUdI pulIs aiDkfrI brnhfrz vfies ƒ jfx buJ ky
iesIzor (Isidor) vfies ilKxf ÈurU kIqf. ‘iesIzor` jrmn BfÈf ivwc
bury arQ rwKdf Èbd aqy XfhUdI ivroDI sI. ies mfisk pwqr ivwc Aus
pulIs aiDkfrI bfry bfr-bfr ies Èbd dy duhrfAu ny lok mfniskqf ivwc
Aus ƒ inkMmf aqy msKrf bxf ky rwK idwqf.
ibprvfd ny iswKF pRqI ‘bfrF vjy` Èbd dI bfr-bfr bury rUp ivwc vrqoN
kr ky ies ƒ iek bhfdrI dI gfQf qoN cutkly dy rUp ivwc bdl idwqf.
mIzIey, lok crcf aqy jn smUhF ivwc ies JUT dy pRsfr dI nIqI ny Èbd
dy arQ hI bdl idwqy. ijhVf Èbd ibprvfd dI inpuMskqf, byaxKI aqy
byÊYrq df sUck sI, Auh iswK mfniskqf pRqI mËfk df sUck bx igaf
ikAuNik iswKF ny afpxy axKIÜy ikrdfr dI ikRaf aqy gfQf df duhrfAu
afpxI Ausq ivwc pIVI dr pIVI nhIN kIqf.
drasl sMG ny nIqI pRsfr dI ikRaf ivwc hmyÈf ihtlrvfdI goablË nIqIaF
dI vrqoN kIqI hY aqy iswK kOm ny ajy qwk ies ƒ vwzI cunOqI dy rUp
ivwc nhIN ilaf. pRfpygMzf jF nIqI pRsfr dy iqMn pVfa hn
1. White Propaganda:
pfrdrÈI qy sÌyd nIqI pRsfr jo ik srkfr vloN jF lok pwKI sMsQfvF vloN
avfm dI jfgrqI aqy lok BlfeI hyq kIqf jFdf hY.
2. Grey Propaganda:
lok pwKI sMsQfvF jF srkfr dIaF nIqIaF df lok sMsQfvF vloN hI agly
pwDr Aupr pRcfr aqy pRsfr.
3. Black Propaganda:
ies kflI pRsfr nIqI df afDfr iblkul kUV huMdf hY aqy JUT dy pRcfr
aqy pRsfr sdkf lokF ƒ dihÈqjdf kr ky mfhOl ƒ BYaBIq bxfieaf jFdf hY.
mfihr ivdvfnF df ivcfr hY ik ies qrHF df pRsfr jF qF koeI vwzI
KuPIaf sMsQf kr skdI hY jF iPr Auh sMsQf ijs df qyNdUafjfl hr Kyqr,
jnsmUh aqy pRÈfÈn Aupr kfbj hovy. koeI Èwk nhIN sMG df qyNdUaf jfl
afpxf pRsfr aqy ivsQfr ies nIqI anusfr BlIBFq kr cuwkf hY.
mnuwKI hwkF bfry icMqq aqy Kwby pwKI nyqf ny sMG duafrf iehnF JUT
aqy kUV dIaF PYlfa nIqIaF bfry lokF ƒ jfgirq kridaF sucyq kIqf.
‘‘The RSS and Sangh Pariwar imitate Goebbles and his tacticsa to
spread the lies ini order to spread hatered. Unless the left
realizes the need to prevent the RSS through BJP and other
suborniate organizations of RSS, the country may be pushed to a
fascist type of regime”. M.K. Majumdaar
‘‘afr[aYs[aYs[ aqy sMG pirvfr goablj dIaF nIqIaF aDfirq aPvfhF rfhIN
JUT dy pRsfr nfl nÌrq PYlfa irhf hY. rfhIN JUT dy pRsfr nfl nÌrq
PYlfa irhf hY. sB ƒ iml ky sMG, bI[jy[pI[ aqy hor sMG sMgTnF qoN dyÈ
ƒ bcfAux dI loV hY jykr aijhy pwK qoN sucyq nf hoey qF PfÈIvfdI
pRsiQqIaF df sfhmxf krnf pY skdf hY``.
goablj dI pRsfrnIqI df jo sB qoN Kqrnfk ZMg sMG ny apnfieaf hY Auh
ieiqhfs dI qoV mroV hY. ieh vI kflI pRcfr ivDI dI iek iksm hY, ijs ƒ
glq jfxkfrI (Disinformation) df nfm idwqf igaf hY, ijs df aDfr hY
Propaganda may beadministered in very insidious ways. For instance,
dispreading and disinformation about history. Certain groups of
forgn countries may be encourage or tolerated in the encourage of
tolerated in the education system. Since few people actually double
check what they learn at school, such disinformation will be
repeated by journalists as well as parents.
Bfv ik kUVIaF nIqIaF dy pRsfr dy keI sfDn ivDIaF hn iek hY ieiqhfs
dI qoV mroV jF glq jfxkfrI, iksy dsqy, sMgTn jF dyÈ bfry, qy ieh
sfrf kfrj ividak ZFcy dy rfhIN, ikAuNik mfniskqf hfvI ho jFdI hY jo
glq jfxkfrI bfr-bfr pVHfeI jFdI hY, ies rfhIN pRsfr kIqf jFdf hY aqy
GrylU hflfq vI hfmI Brdy hn.
kflI pRsfr nIqI (Black Propaganda) df ieh aihm aMg hI sMG ivwc Bfrq
dIaF Gwt igxqIaF pRqI vriqaf igaf hY. iswK Drm dy isDFq, ieiqhfs ies
qoN vDyry pRBfivq hoieaf hY. ijs df muwK kfrn hY ik iswK Drm ny ajy
qwk vI mIzIey pRqI ividak sMsQfvF pRqI pRcfr sfDnF pRqI aqy aglyrI
pIVHI dy afËfd Dfrimk BivwK pRqI koeI sfriQk phuMc nhIN apnfeI.
iehnF PfÈIvfdI nIqIaF df muwK kfrj hY, ‘‘mUrKF ƒ sMmoihq krnf: ies
nIqI nfl koeI sMgTn vwzf JUT nfl lokF ƒ kuJ icr leI sMmoihq qF kr
skdf hY, prMqU ieiqhfs isrjxf nhIN kr skdf aqy nf hI swc aDfirq
cuxoqI df sfhmxf kr skdf hY. Audfhrn vjo[ ‘‘iswK ihMdU hn`` vwzf aqy
bfr-bfr duhrfieaf jfx vflf JUT hY pr swc vwloN idwqI cuxoqI df
mukfblf krn qoN asmrQ hY.
ieh gwl vwKrI hY ik sfzI rfjsI lIzriÈp kursI dy lflc aDIn ies kUV
qoN sMmoihq hY, Dfrimk lIzriÈp sMmoihq lIzriÈp dy pRBfv aDIn hY aqy
BivwK dI lIzriÈp kursI dy lflcvs sMmoihq huMdI jf rhI hY. so Auprokq
sMmoihq ho cuwikaF qoN afs rwKxI vI inrfÈf dy Gr dfKl hoxf hY.
iswK avfm ƒ ies sMG nIqI qoN jfgrq krn bfry mYN AuhnF lokF ƒ sMboiDq
nhIN hF jo gwdI lflc aDIn sfmrfjI bx bYTy hn blYk AuhnF ƒ sMboiDq hF
jo qF axjfx hF jF ‘pyt dI mËbUrI` krky sMmoihq lflo hn. pr myrf
inscf hY ik ijs ƒ gurU nfnk ey Èbd Qfxf ny ies soDI hoeI imwtI ƒ
JMjoiVaf. ieh ikrqI lok ispfhI bx ky sMGrÈ ivwc inqrxgy.
sMG goablk dy iehnF nIqI nukiqaF aqy pRsfr ivDIaF ƒ apnf ky ihMdU,
ihMdI, ihMdusqfn df supnf sfkfr krnf cfhuMdf hY. iehI kfrn hY ik sMG
dI iKlfP vrjI krn vflf hr mnuwK rfÈtr ivroDI hY qy sMG aiqvfdI
kfrvfeIaF krdf hoieaf vI rfÈtr vfdI.
1955 ivc iek amrIkn lyKk john gMbr (John Gunther) ƒ iek mulfkfq
dOrfn XfhUdIaF bfry zf: goablË ny ikhf sI,
“The Christ cannot possible to have been a jew”.
ieh sMBv hI nhIN ik eIsf XfhUdI hovy. sMG dI nIqI df aDfr iehI hY ik
ihMdusqfn ivc ieh sMBv nhIN ik koeI hor Drm hovy. jykr iesfeIaF jF
muslmfnF rihxf hY qF ihMduqvI qOr qrIky gRihx krn aqy iswK boDI qy
jYnI afpxy afp ƒ ihMdU Drm dI sMprdf svIkfr lYx. sMG aqy goablj dIaF
nIqIaF dy agly pVfvF ƒ CUhx qoN pihlF iek gwl jrUrI hY ik sfƒ afpxy
ieiqhfs aqy Drm pRqI phuMc sfriQk bxfAuxI pvygI.
ikAuNik ieh goablj vfdI pRsfr nIqIaF keI ÈfskF ny ivroDIaF Aupr
vrqIaF hn pr isafxIaF komF ies dOr ivcoN PqihXfb ho ky inklIaF hn
ikAUbF df smfjvfdI nyqf PIzyl kfsto jdoN bgfvq kr ky aMdr bMd sI qF
bfhr biqsqf dy afdmIaF aqy pRsfr sfDnF vloN ieh aPvfh PYlfeI jf rhI
sI ik PIzyl ny 10 lwK zflr gdINAu lwQy pRDfn mMqrI kfrlos koloN lY
ky bgfvq kIqI hY. pRMqU lokF dI sUJvfnqf awgy ieh JUT itk nf sikaf.
hmyÈf Auh lok jo sMgiTq ho ky iensfP psMd nIqIaF leI lVdy hn AuhnF
Aupr iek vI pRikRaf asraMdrË nhIN huMdI. awj vI loV hY jykr ilqfVy
jf rhy lok ijMnHF nfl mƒvfd DuroN hI nsl dr nsl ivqkrf krdf af irhf
hY. gurU nfnk sfihb dI ivcfrDfrf apnf ky smfijk qbdIlI leI aMiqm sfh
lyKy lfAux df aihd krn aqy AuhnF dy bulF qoN gurU nfnk sfihb dy
‘isir Dir qlI` dy ienklfbI Èbd inklx lwgx qF afKOqI rfÈrvfdIaF dIaF
hwzIaF ivclI imwJ brP vFg jMm jfvygI.
anfieq kI, krm kI lqÌ kI afiKr kOeI hwd hY,
koeI krqf rhygf cfk-ey-jÉmy ijgr kb qwk
AumIdyN mrg kb qwk iËMdgI kf drdy sr kb qwk
Xy mfnf sbr krqy hYN muhwbq myN mgr kb qwk?
************************
|
|
|
|
|
iswDf kIrqn pRsfrn
vIzIAu
afzIAu inqnym
|
|