sMGrÈ dy axgOiÜaf ÈhIdF`coN iewk sI ÈhId BfeI avqfr isMG bwbr


iswK ƒ sMGrÈ, Èhfdq qy scfeI dIaF dfqF ivrsy ivwc pRfpq hoeIaF hn aqy ies ivrsy ƒ ijAuNdf rwKx leI hËfrf hI nhIN, lwKF ÈhIdIaF hoeIaF, ho rhIaF hn qy huMdIaF hI rihxgIaF. ienHF ÈhfdqF ivwco iewk BfeI avqfr isMG bwbr (pwDrI) dI Èhfdq vI hY.
BfeI sfihb dy imlfpVy suBfa krky hr iewk isMG df siqkfr krnf AunHF df suBfa sI. ies kr ky vwK-vwK gruwpF dy isMG iekwTy bYTdy sn. BfeI Drm isMG kfÈqIvfÜ dI afp nfl sFJ dIaF awj qk ielfky dy jfxkfr lok gwlF krdy nhIN htdy, pr ienHF bfry ikDroN vI bhuqI jfxkfrI hfsl nhIN hoeI.
BfeI sfihb df pihlf ipMz surHisMG vfÜf sI. pwDrI ivKy vI ËmIn jfiedfd hox kr ky nF dy nfÜ pwDrI vI lwgx lwg ipaf. afp jI ny bI[ey[ qk pVHfeI krn qoN bfad bImf-kMpnI ivwc nOkrI krnI ÈurU kIqI. bIbI nirMdr kOr nfÜ anMdkfrj ipwCoN gRihsQI ivwc pYr rwiKaf aqy akfl purK dI ikrpf sdkf afp jI dy Gr cfr bwcy hoey.
iPr 1984 dy JwKV`c afp jI vI bfkI dy axKI isMGF vFg Gr-Gft qy gRihsQI, do mhINy dI bwcI, ieQoN qk ik afpxI jfn df vI moh Cwz ky, ‘jy jIvY piq lQI jfie« sBu hrfmu jyqf ikCu Kfie`« dy gurvfk ƒ sIny`c lY iqwKIaF aqy awg BrIaF vftF dy sÌr`qy qur pey qy kdy ipwCy muV ky nf vyiKaf.
iPr sflF bfad iewk mulfkfq afpxI isMGxI nfÜ iksy smfgm dOrfn ‘hrIky pwqx` ivKy hoeI. isMGxI KuÈ sI ik Aus df pqI ajy ijAuNdf hY aqy afs lfeI bYTf sI ik Aus nfl pihlF vFg duwK-suwK dIaF do vfr GVIaF vMzfeygf, pr BfeI avqfr isMG ny Pqih bulfeI qy mgroN isMGxI ƒ kihMdy hn: ‘bwcI srbjIq dy nwk-kMn neHIN Cydxy aqy dsqfr sjfAuxI hY, Coty muMzy dI bfbf Tfkur isMG jI koÜoN ardfs krvf idwqI hY, hux Auh pMQ dI amfnq hY, vwzf ho jfvygf qF gurU ky lV lf dyxf……``.
kuJ idnF bfad afp dI supqnI`qy pulIs df kfÜIaF hnyrIaF koTVIaF aMdr axmnuwKI qÈwdd ÈurU ho igaf. bIbI jI df qn-mn sI ik jrI hI jf irhf sI, ies gwÜ qoN anjfx ik gurU gRMQ sfihb jI dy sfhmxy ijs dy lV lwgI sI, Auh pqf nhIN ikhVIaF rfhF df rfhI bx cuwikaf hY. lhU nfl lwQpwQ ienHF koTVIaF df KOÌnfk idRÈ BfeI sfihb dy ijAUNidaF aqy ÈhIdI qoN bfad vI bIbI jI ƒ vyKx ƒ imldf irhf.
pulIs dI kYd qoN Cuwtx qoN bfad vI bIbI nirMdr kOr leI jIvn suKfÜf nhIN sI. Aus dy dovyN vwzy puwqrF ƒ shury Gr vfly afpxy nfÜ iljf cuwky hn aqy Auh awj vI afpxy kuwK dy icrfgF dy lt-lt bÜidaF, byaOlfdF vFg jIvn kwt rhI hY. ihwsy dI swq ikwly ËmIn, isr dI Cwq sB afpxIaF vwloN hI Koh leI geI.
apny hI igrfqy hYN nÈymn py ibjlIaF, ÊYroN ny af ky iPr BI hmyN Qfm lIaf hY.
1991 ƒ BfeI avqfr isMG bwbr dy nfÜ jMizafÜf iksy Tfhr ‘qy bYiTaF DoKf ho jfx`qy igRÌqfrI hoeI. pqf lwgf bwbr pMjfb ny hrIky pwqx, aMimRqsr, jMizaflf qoN ielfvf, XU[pI[ qy gvflIar qk isMGF nfl srgrm irhf sI. igRÌqfrI qoN bfad pqf nhIN lfÈ rhIky pwqx dI mwCIaF ny KfDI jF durigafxf mMdr dy ÈmÈfn-Gft`qy sfVI geI, ies dI gvfhI jF qF kfql aÌsr dy skdy hn jF kqlgfh dI KfmoÈI.
ÈhIdI qoN bfad dr-dr BtkidaF ‘gur afsrf trwst` nfÜ imlfp hoieaf qy bwicaf dI pVHfeI df iËMmf AunHF ny cuwikaf hoieaf hY. pr bIbI jI isr dI Cwq nf hox kfrn kdy iewk qy kdy dUjy Brf koÜ idn kwt rhy hn.
 

************************

 

 

iswDf kIrqn pRsfrn

vIzIAu

afprysLn nIlf qfrf

sMq jrnYl isMG jI

sLRI hrmMidr sfihb qy hmlf (1984)

BfeI qyijMdr isMG jI

kfkfr, dsqfr qy rihq

   

afzIAu inqnym

jpu jI sfihb

jfpu sfihb

qvY pRsfid svwXf

copeI sfihb

afnMd sfihb

rihrfsu sfihb

kIrqn soihlf

suKmnI sfihb

ismrn

sMq jrnYl isMG jI