|
|
BfeI qlivMdr isMG bwbr dI jrmn`c hoeI igRÌqfrI smyN sMq jrnYl isMG
jI df pRqIkrm |
|
afh qlivMdr isMG gurmuK eyQy sI, pihlF pMjfb ivwc, bwbr krky mÈhUr
sI qy Auys XoDy ny gurmiq df pRcfr kIqf. bhuq cMgf pRcfrk sI Auh qy
Kflsf jI Auhdy ho gey vrMt jfrI, qy Auh cly igaf bfhr, knyzf vwl qy
EQy jrmn dy ivwc PiVaf igaf.
Aus mrd ny bhuq cVHdI klf vflf pMQ vfsqy kMMm kIqf. pRcfr vI kIqf qy
kurbfnI ivwc vI iksy pwK qoN iksy nfloN ipwCy nHIN irhf, qy EQy…[[
nFa qy mYN nhIN ajy lYNdf pr myry koÜ ijhVI irport af, Auhdy muqfbk
mYN eynf ku hI khFgf ik EQy ÊwdfrF ny PVf idwqf. PVy jfx qoN ipCoN,
Auh Kflsf jI EQy mukdmf cwilaf qy mukdmy ivwc ijMnf-ijMnf iksy ivwc
ivq sI, Ëor lfAux dI sfiraF ny koiÈÈ kIqI af. dfs ƒ vI ijMnf ku mOkf
imilaf, EQy iewk pwiqRkf CotI ijhI mYN ByjI sI. kwlH icTI df jvfb
afieaf ik Aus pwiqRkf`qy EQoN dI gorimMt ny kuJ hI neHIN, bhuq asr
kIqf qy AuhnF ny hux puwiCaf qlivMdr isMG bfry sMqF qoN kuJ aKy khf
idE.
BfeI mYN qy iehI khFgf ik jy EQoN dI gOrimMt ny knyzf dI ny, jrmn dI
ny qlivMdr isMG ƒ eyQy ihMdUsqfn ivwc Byijaf qy ijvyN ihMdusqfn dI
gorimMt ny BfeI amrjIq isMG dhyVU vfly df, bljIq isMG df, gurmIq
isMG df, bfkI hor kulvMq isMG nfgoikaF vfÜf, BOlf isMG qy kÈmIrf
isMG, jsdyv isMG qy suKdyv isMG, bfkI hor sfry ijqny ÈhId af, AuuhnF
df Kun ijvyN gorimMt ny pIqf sI, iesy qrHF hI Kflsf jI qlivMdr isMG
df KUn pIx qoN vI sMkoc neHIN krygI…[.
pr iewk gwl ËrUrI hY, ieh mYN gorimMt ƒ vI kihxI cfhuMdf hF, mYN
ihMdusqfn dI ƒ. awgy ikhf vI iewk do vyrF, ieh mqf iKafl kry gorimMt
ihMdusqfn dI, ik qlivMdr isMG ƒ qy qrsym isMG ƒ qy vDfvf isMG ƒ,
iehnF swjxf ƒ pkV ky, eyQy ihMdusqfn ivwc ilaf ky, Èfied asIN kƒn dI
kiVwkI ivwc aVf ky qy AuhnF ƒ PFsI qy cVHf ky KUn pI lvFgy jF JUTy
pulIs mukfbly bxf ky…[. qy ieh cyqf kr lYxf cfhIdf, ijnHF ny pihlF
iswKF df KUn pIqf, AuhnF dIaF icÉf vwl vyK lAu BeI ikwQy af?
qy iehnF bfry vI aYlfn ieho eI af, ijhVy pulIs aÌIsr ny jF ijhVy
PYslfkun ny iehnF ƒ PFsI lfAux dI koiÈÈ kIqI qy goÜIaF nfl mOq dy
Gft Auqfrn dI koiÈÈ kIqI, (ieh koiÈÈ isrÌ) Auho (hI aPsr) kry, ijhVf
mF dy Audr ivwcoN do isr lY ky inkiÜaY. ijhVf iewk isr lY ky inkilaf,
(Auh) pMgf nf pf lvy……[.
BfeI sfihb 7 julfeI 1984 ƒ irhfa hoey qF drbfr sfihb`qy hoey hmly
smyN Gyry ivwcoN inkÜy BfeI suKdyv isMG qy bfkI isMGF ny srhwdoN pfr
BfeI sfihb dy sfQI isMGF nfÜ iml ky aglI XojnfbMdI kIqI. jrmnI jylH
ivwcoN irhfa ho ky BfeI sfihb kYnyzf puwjy qF kYnyzIan pulIs ny zykn,
bI[sI[ kYnyzf dy iewk Èihr qoN igRÌqfr kr ilaf. keI mhIny kys cwlx
qoN bfad afp inrdoÈ sfbq hoey. prMqU iPr kYnyzf srkfr ny eyar
ieMzIaf hvfeI hfdsy dy sMbMD ivwc torFto kYnyzf ivwco igRÌqfr kr ley.
iewk sfl do mhIny jylH ivwc rihx qoN bfad BfeI qlivMdr isMG sfry
kysF ivwcon bydfg sfbq hoey.
1987-88 ivwc Bfrq ivwc ibnF rfgmflf qoN iqafr krfey sRI gurU gRMQ
sfihb dy srUpF df muwdf AuWiTaf. BfeI suKdyv isMG aqy hor isMGF ny
jQydfr qlivMdr isMG jI ƒ ihMdusqfn afAux leI ikhf, qF ik ies msly df
hwl lwiBaf jf sky. ikAuNik BfeI qlivMdr isMG aKMz kIrqnI jQy aqy
dmdmI tksfl ivckfr pul sfbq hoey sn. 1988 qoN 1992 qk rUpyÈ rih ky
pMQk juJfrU sÌF ivwc ivcrdy rhy.
1992 ivwc BfeI sfihb dy BUJMgIaF aqy bwcI dy anMd kfrj nIaq sn, pr
iswK jrnYl ÈhId huMdy sux ky Gr dIaF KuÈIaF Cwz ihMdusqfn af phuMcy.
1992 sfl ivwc cotI dy iswK juJfrU jrnYlF dIaF ÈhIdIaF hoeIaF. jQydfr
qlivMdr isMG jI ƒ iksy Êwdfr ny igRPqfr krvf idwqf. BfeI sfihb`qy
axmnuwKI qÈwdd kIqf igaf. AuhnF dy hwQF aqy pYrF dy nhuM iKwcy gey.
AuhnF df aMg aMg qoV idwqf igaf. iswK sMGrÈ dy moZI QMmH hox kr ky
pulIs AuhnF qoN vwzy Brf lYxf cfhuMdI sI, pr asih qÈwdd hox`qy vI
BfeI sfihb gurbfxI afsry atwl qy aihl rhy. ijs sUrbIr qoN 1980 ivwc
pMjfb pulIs kMbdI sI, Aus BfeI qlivMdr isMG ƒ inhwQy ƒ ruwK nfÜ bMnH
ky goÜIaF mfr ky aqy nklI mukfblf bMxf ky ÈhId kr idwqf igaf.
iswK pMQ dy hIry jQydfr qlivMdr isMG bwbr inrsvfrQ pMQ dI syvf krdy
rhy. afp jI ny pfiksqfnI jylHF`c bMd hfeIjYkr isMGF dy kys lV ky
AuhnF ƒ brI krvfieaf. BfeI sfihb dy pirvfrk mYNbrF`qy vI pulIs ny
qÈwdd Zfihaf. afp jI dy ipqf buËrg hox kr ky qÈwdd nf shfrdy hoey
ÈhId ho gey. 1981 ivwc afp df aqy afp dy shury pirvfr df Gr sfV
idwqf igaf. keI sfl qk AuhnF dIaF PslF AujfV idwqIaF jFdIaF rhIaF.
bIbI suirMdr kOr jI dy ipqf jI, BrfvF aqy cfcf jI`qy vI qÈwdd kIqf
igaf. AunHF dy cfcf jI vI jylHo prq ky dUsry idn akfl clfxf kr gey.
BfeI qlivMdr isMG dy sFZU BfeI mnjIq isMG ‘jlvyVf` (hfeIjYkr)
srhwd`qy ÈhId hoey.
ijwQy BfeI sfihb juJfrU sÌF ivwc syvf krdy rhy, EQy hI afpxI kOm ƒ
ivwidak qOr`qy jfgrUk krdy rhy. AunHF ny zf[ hrijMdr isMG idlgIr ƒ
pRyr ky ‘iswK hfeIjYkr` Bfg 1 qy Bfg 2, ‘Kfilsqfn dI qvfrIK` vrgIaF
Koj BrpUr pusqkF vI ilKvfeIaF. afp ny kYnyzf ivwc isrdfr kpUr isMG
jI dI ilKq ‘sfcI sfKIN vI pRkfiÈq kIqI. ÈRI akfl qKq sfihb dI pMQ
pRvfinq mrXfdf dy pRcfrk hox kr ky afp ƒ ivroD vI sihxf ipaf, pr
iewk inzr, isrlwQ jrnYl bx ky syvf krdy rhy qy kdy vI Poky nfhry mfr
ky sMgq ƒ gumrfh nhIN kIqf. BfeI sfihb ikhf krdy sn ik ‘pihlF Kflsy
bxIey, iPr hI Kfilsqfn bxygf`.
ienHF sqrF dy lyKk ƒ kdy BfeI sfihb dy imlfp df inwG pRfpq nhIN
hoieaf, pr afp jI dI supqnI mfqf suirMdr kOr ƒ iml ky aqy AunHF dy
ivcfr sux ky BfeI sfihb dI Jlk dyKI jf skdI hY. BfeI sfihb dI ieh
jIvnI AunHF dI supqnI bIbI suirMdr kOr qoN pRfpq kIqI geI hY aqy
iswK pMQ dy anmol rqn BfeI qlivMdr isMG jI ƒ ÈrDf dy Puwl Byt krn df
Xqn kIqf hY.
awj hr koeI ivdyÈF ivwc rihx df cfhvfn hY, pr BfeI qlivMdr isMG ny
kYnyzf dy suK-arfm qy afpxy bwcy Cwz ky Bfrq phuMc ky afpxf afp iswK
kOm qoN kurbfn kr idwqf. kOm afp ‘qy ijMnf vI mfx kry QoVHf hY.
ajoky ieiqhfskfr vIrF ƒ jodVI hY ik BfeI sfihb dI iËMdgI df sÌr GOK
ky sMgqF awgy rwiKaf jfvy qy AunHF dy rfh`qy quridaF AunHF dy supny
pUry kIqy jfx qF iehI AunHF ƒ swcI ÈrDFjlI hovygI.
************************
|
|
|
|
|
iswDf kIrqn pRsfrn
vIzIAu
afzIAu inqnym
|
|